နေ့စဉ်ဘဝမှာအလုပ်လုပ်ကိုင်နေရတဲ့သူတွေအတွက် အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုခြင်း၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ဆုံးဖြတ်ချက်များချခြင်း စတဲ့ အလုပ်တွေဟာ လုပ်ငန်းခွင်မှာအလုပ်လုပ်နေသူတွေအတွက်  မလွဲမသေ ရင်ဆိုင်ရမယ့်အရာတွေပဲဖြစ် ပါတယ်။  အကယ်၍ သင်ဟာ စာသင်ကြားခြင်း၊ workshop များဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အစည်းအဝေးများကိုဦးဆောင်ခြင်း စတဲ့ ပံ့ပိုးကူညီမှုတွေ ပေးရတဲ့သူတစ်ယောက်ဆိုရင် မှန်ကန်တဲ့ ပံ့ပိုးကူညီမှုနည်းလမ်းတွေကို သိရှိနားလည်ထားဖို့လိုပါလိမ့်မယ်။ 

ပံ့ပိုးကူညီတယ်ဆိုတာက ချမှတ်ထားတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တွေကို အတူတကွပူးပေါင်းပြီး ထိရောက်မှုရှိအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့အတွက် ပါဝင်နေတဲ့သူတစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီကို လမ်းပြပေးပြီး အကြံဉာဏ်များပေးခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ သင်ကြားရေးကို ဆောင်ရွက်နေတဲ့ ဆရာတစ်ယောက်အတွက် မိမိကျောင်းသားများကို ဦးဆောင်ရတဲ့အခါ ဘယ်လိုပံ့ပိုးကူညီမှုနည်းလမ်းတွေရှိတယ်ဆိုတာကို သိရှိ နားလည်ထားဖို့လိုအပ်ပါတယ်။

၁။ Teaching ( သင်ကြားခြင်း ) နှင့် Facilitation ( ပံ့ပိုးကူညီခြင်း ) 

၁.၁။ Teaching (သင်ကြားခြင်း)

Teaching (သင်ကြားခြင်း) ဆိုတာကတော့ ဆရာကနေ ကျောင်းသာဆီကို အသိပညာ၊ ကျွမ်းကျင်မှုနဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ တိုက်ရိုက် လက်ဆင့်ကမ်းပေးတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်ပါတယ်။

အဓိကရည်ရွယ်ချက်ကတော့ သင်ယူသူတွေမှာ မရှိသေးတဲ့ အသိပညာအသစ် (New Knowledge) ကို ထည့်သွင်းပေးဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ ဆရာက Subject Matter Expert (ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ) ဖြစ်ပါတယ်။ သင်ခန်းစာအစီအစဥ် နဲ့ အကြောင်းအရာကို ဆရာကပဲ အဓိကဦးဆောင်ပါတယ်။

ပညာရေးလောကမှာ Teaching Types (သင်ကြားမှုအမျိုးအစားများ) နဲ့ Models (သင်ကြားမှုပုံစံများ) ကတော့ ပညာရှင်တွေအပေါ်မူတည်ပြီး အမျိုးမျိုးခွဲခြားကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမတွေအတွက် အသုံးအများဆုံးနဲ့ အခြေခံအကျဆုံး အမျိုးအစားတွေကို အောက်ပါအတိုင်း စုစည်းဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်ခင်ဗျာ။

---

၁.၂။ အဓိက သင်ကြားမှု အမျိုးအစား (၃) မျိုး (Main Teaching Types)

သင်ကြားမှုရဲ့ ဦးတည်ချက်အပေါ်မူတည်ပြီး အကြမ်းဖျဉ်း ၃ မျိုး ခွဲနိုင်ပါတယ်။

✅Teacher-Centered (ဆရာဗဟိုပြု): 

ဆရာက ဗဟုသုတပေးဝေသူဖြစ်ပြီး ကျောင်းသားက နားထောင်သူပါ။ (ဥပမာ – Lecture နည်းလမ်း)

✅Student-Centered (ကျောင်းသားဗဟိုပြု): 

ကျောင်းသားရဲ့ ပါဝင်မှုနဲ့ စိတ်ဝင်စားမှုကို အခြေခံပါတယ်။ ဆရာက လမ်းပြသူ (Facilitator) အဖြစ်ပဲ ဆောင်ရွက်ပါတယ်။

✅Blended/Hybrid Learning: 

လူကိုယ်တိုင်သင်ကြားမှုနဲ့ နည်းပညာ (Online) ကို ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ ပုံစံပါ။

၁.၃။ အသုံးများသော သင်ကြားမှုပုံစံများ (Teaching Models)

အသုံးများသောသင်ကြားမှု ပုံစံ (၅) မျိုးကို ဖော်ပြပေးပါမယ်။

✅Direct Instruction Model (တိုက်ရိုက်သင်ကြားမှုပုံစံ)

ဆရာက အချက်အလက်တွေကို တိတိကျကျနဲ့ အဆင့်ဆင့် (Step-by-step) သင်ကြားတဲ့ပုံစံပါ။ အခြေခံသဘောတရားတွေ သင်တဲ့အခါမှာ အထိရောက်ဆုံးပါ။

✅Inquiry-Based Learning Model (စူးစမ်းလေ့လာမှုပုံစံ)

ကျောင်းသားတွေကို မေးခွန်းတွေ၊ ပြဿနာတွေ ဒါမှမဟုတ် အခြေအနေတစ်ခု ပေးလိုက်ပြီး သူတို့ဘာသာ စူးစမ်းရှာဖွေစေတဲ့ ပုံစံပါ။ (Facilitation ကို အများဆုံးသုံးပါတယ်)

✅Cooperative Learning Model (ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုပုံစံ)

ကျောင်းသားတွေကို အဖွဲ့ငယ်လေးတွေခွဲပြီး ပန်းတိုင်တစ်ခုတည်းအတွက် အတူတူ အလုပ်လုပ်စေတာပါ။ ဒါဟာ လူမှုဆက်ဆံရေးနဲ့ အဖွဲ့လိုက်လုပ်ဆောင်တတ်တဲ့ အရည်အချင်းကို တက်စေပါတယ်။

✅Flipped Classroom Model (ပြောင်းပြန်သင်ကြားမှုပုံစံ)

ကျောင်းသားတွေက အိမ်မှာ သင်ခန်းစာကို ကြိုတင်လေ့လာ (ဥပမာ- Video ကြည့်) လာရပြီး၊ စာသင်ခန်းထဲမှာတော့ လက်တွေ့လေ့ကျင့်ခန်းတွေနဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေကိုပဲ လုပ်ဆောင်တဲ့ ပုံစံပါ။

✅Differentiated Instruction Model (ကွဲပြားမှုအပေါ်မူတည်၍ သင်ကြားမှုပုံစံ)

ကျောင်းသားတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ သင်ယူနိုင်စွမ်း၊ စိတ်ဝင်စားမှုနဲ့ လိုအပ်ချက်တွေမတူညီတာကို အသိအမှတ်ပြုပြီး အုပ်စုအလိုက် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးနဲ့ ခွဲခြားသင်ကြားပေးတာပါ။

၂။ Facilitation (ဝိုင်းဝန်းပံ့ပိုးခြင်း)

Facilitation ဆိုတာ သင်ယူသူတွေ ကိုယ်တိုင် ပါဝင်လှုပ်ရှားပြီး သူတို့ရဲ့ အတွေ့အကြုံတွေ၊ အတွေးအခေါ်တွေကို အချင်းချင်း ဖလှယ်ရင်း အဖြေရှာနိုင်အောင် လမ်းကြောင်းပေးတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်ပါတယ်။ အဓိကရည်ရွယ်ချက်ကတော့ သင်ယူသူတွေရဲ့ အတွေးအခေါ်ကို ပွင့်လန်းစေဖို့နဲ့ အချင်းချင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်တတ်စေဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ Facilitation မှာ ဆရာက Guide (လမ်းပြသူ) ဖြစ်ပါတယ်။ ဆရာက အဖြေကို တိုက်ရိုက်မပေးဘဲ ကျောင်းသားတွေ ကိုယ်တိုင် အဖြေရှာတွေ့အောင် လှုံ့ဆော်ပေးပါတယ်။

နည်းလမ်းတွေအနေနဲ့  

✅Group Discussion: အဖွဲ့လိုက် ဆွေးနွေးခြင်း၊ 

✅Open-ended Questions: “ဘာကြောင့်လဲ”၊ “ဘယ်လိုထင်လဲ” စတဲ့ အတွေးပွင့်စေမယ့် မေးခွန်းများ မေးခြင်း၊ 

✅Case Studies: လက်တွေ့ ပြဿနာတွေကို ဝိုင်းဝန်း ဖြေရှင်းခြင်း

စတဲ့နည်းလမ်းတွေကိုအသုံးပြုပါတယ်။

Facilitation ကို ဘယ်အချိန်မှာသုံးမလဲ ဆိုရင်တော့ ကျောင်းသားတွေမှာ အခြေခံဗဟုသုတ ရှိပြီးသား ဖြစ်တဲ့အခါ၊ သဘောထား ကွဲလွဲနိုင်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို ဆွေးနွေးတဲ့အခါ၊ လက်တွေ့ အသုံးချမှု (Soft Skills) တွေကို လေ့ကျင့်ပေးချင်တဲ့အခါ၊ စတဲ့အခြေအနေတွေမှာအသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ 

အချုပ်အားဖြင့်ဆရာတစ်ယောက်အနေနဲ့ Teaching လုပ်တဲ့အခါ “ကျွန်တော် ဘာတွေ သိစေချင်သလဲ” ဆိုတာကို အာရုံစိုက်ပြီး၊ Facilitation လုပ်တဲ့အခါ “သူတို့ ဘာတွေ တွေးနေသလဲ” ဆိုတာကို နားထောင်ပေးဖို့ လိုပါတယ်။

ဒီနှစ်ခုစလုံးကို အချိုးကျကျ သုံးနိုင်မှသာ ထိရောက်တဲ့ သင်ယူမှုပတ်ဝန်းကျင် (Effective Learning Environment) တစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီရှင်းပြချက်မှာ ဘယ်အပိုင်းကို ပိုပြီး နမူနာတွေနဲ့ သိချင်ပါသလဲ? သင်ရိုးရဲ့ ဘယ်ဘာသာရပ်အတွက် ပြင်ဆင်နေတာလဲဆိုတာ ပြောပြရင် ပိုပြီး ကူညီပေးလို့ ရပါတယ်ခင်ဗျာ။

၃။ အော့ဖ်လိုင်း သင်ကြားရေးပံ့ပိုးကူညီမှု (Offline Facilitation) အတွက်နည်းလမ်းများ

Offline Facilitation ဆိုတာ ဆရာက အုပ်စုအလိုက်လုပ်ငန်းတွေကို သင်ကြားရေးပံ့ပိုးကူညီမှု နည်းလမ်းတွေဖြစ်တဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေ၊ group work တွေ သုံးပြီး လိုရာပန်းတိုင်ကိုရောက်အောင် ဦးဆောင်ပေးခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ပံ့ပိုးကူညီမှုနည်းလမ်းများထဲမှ အချို့ကို ‌ဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။

1️⃣ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကို အမြင့်ဆုံးဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်ခြင်း

သင်ခန်းစာတစ်ခုကို မစတင်ခင်မှာဖြစ်စေ၊ သင်တန်းကာလ အလယ်မှာဖြစ်စေ ကျောင်းသားတွေရဲ့ စိတ်ရောကိုယ်ပါ တက်ကြွနေဖို့က အဓိကသော့ချက်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဆရာအနေနဲ့ သင်ယူသူတွေ အချင်းချင်း ရင်းနှီးသွားအောင်၊ ပျော်ရွှင်တက်ကြွလာအောင် Icebreaking (ရင်းနှီးမှုရယူခြင်း) နဲ့ Energizers (စွမ်းအင်ဖြည့်တင်းခြင်း) အစီအစဉ်တွေကို ထိထိရောက်ရောက် အသုံးချဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

လက်တွေ့လုပ်ဆောင်နိုင်မည့် နည်းလမ်းများ –

✅ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားမှုဖြင့်စတင်ပါ: သင်ခန်းစာတွေကြားမှာ ငြီးငွေ့မသွားစေဖို့ ဆရာကိုယ်တိုင် ကျောင်းသားတွေနဲ့အတူ အညောင်းအညာဖြေတာ၊ အကြောလျော့တာမျိုးတွေ လုပ်ဆောင်ပေးပါ။

✅ဂိမ်းငယ်လေးများဖြင့် စိတ်လှုပ်ရှားမှုကို ဖန်တီးပါ: နေရာထိုင်ခင်းကနေ ထပြီး လှုပ်လှုပ်ရှားရှား ကစားရတဲ့ ဂိမ်းလေးတွေ (ဥပမာ – အဖွဲ့လိုက် ယှဉ်ပြိုင်ရတဲ့ ဂိမ်းတိုလေးတွေ) ကို ထည့်သွင်းပေးခြင်းဖြင့် သင်ယူလိုစိတ်ကို ပြန်လည်နိုးကြားလာစေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

✅ဆရာ့အတွက် အကြံပြုချက်: “ကျောင်းသားတွေရဲ့ ပူးပေါင်းပါဝင်မှု မြင့်မားလေလေ၊ သင်ကြားမှုရဲ့ ရလဒ်က ပိုပြီး ထိရောက်လေလေဖြစ်တာကြောင့် အတန်းထဲမှာ တက်ကြွတဲ့ သင်ယူမှုဝန်းကျင်တစ်ခု အမြဲရှိနေအောင် ဖန်တီးပေးဖို့လိုပါတယ်။”

2️⃣ပုံများ၊ ဒီဇိုင်းများသုံး၍ သင်ကြားခြင်း

ရှုပ်ထွေးတဲ့ အိုင်ဒီယာတွေ ဒါမှမဟုတ် အကြောင်းအရာသစ်တွေကို စာသားတွေအများကြီးနဲ့ ရှင်းပြနေမယ့်အစား ရုပ်ပုံတွေ၊ ဒီဇိုင်းတွေနဲ့ ပုံဖော်ပြသခြင်းက ကျောင်းသားတွေရဲ့ အမြင်အာရုံကို ဆွဲဆောင်နိုင်ရုံတင်မကဘဲ အာရုံစူးစိုက်မှုကိုပါ အပြည့်အဝ ရရှိစေနိုင်ပါတယ်။ ရုပ်ပုံတွေဟာ စကားလုံးပေါင်းများစွာထက် ပိုမိုထိရောက်ပြီး မှတ်မိရလွယ်ကူတဲ့ သင်ကြားရေးကိရိယာတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

လက်တွေ့ ချဉ်းကပ်ပုံ –

✅မြင်သာအောင်ပြသပါ: သင်ခန်းစာပါ အချက်အလက်တွေကို စာအုပ်ထဲကအတိုင်း ဖတ်ပြနေမယ့်အစား Diagram တွေ၊ Infographics တွေ သုံးပြီး ရှင်းပြပါ။

ဥပမာ – ဖားတစ်ကောင်ရဲ့ ဘဝစက်ဝန်းနဲ့ မျိုးပွားပုံအကြောင်း သင်ကြားတဲ့အခါ၊ စာသားတွေနဲ့ အချိန်ယူရှင်းပြမည့်အစား ဥဘဝကနေ ဖားဘဝအထိ ပြောင်းလဲပုံကို အဆင့်ဆင့်ဖော်ပြထားတဲ့ ရုပ်ပုံကားချပ်တွေကို အသုံးပြုပါ။ ဒါဟာ ကျောင်းသားတွေအတွက် နားလည်ရ ပိုမိုလွယ်ကူစေပြီး သင်ခန်းစာကိုလည်း ရေရှည်မှတ်မိသွားစေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

“လူတွေရဲ့ ဦးနှောက်ဟာ အချက်အလက်တွေကို စာသားထက် ရုပ်ပုံတွေနဲ့ လက်ခံတဲ့အခါ ၆၀,၀၀၀ ဆ ပိုမိုမြန်ဆန်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဆရာ့ရဲ့ သင်ခန်းစာတွေမှာ Visual Aids တွေကို တတ်နိုင်သမျှ ထည့်သွင်းအသုံးပြုပေးပါခင်ဗျာ။”

3️⃣ပုံပြင်ပြော၍ သင်ကြားခြင်း (Story telling) နှင့် သရုပ်ဆောင်ခြင်း (Role play)

သင်ခန်းစာတစ်ခုကို ကျောင်းသားတွေ ရင်ထဲအထိ ရောက်သွားစေဖို့နဲ့ တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင်လာစေဖို့အတွက် Storytelling (ပုံပြင်ပြောခြင်း) နဲ့ Role Play (ဇာတ်ကောင်သရုပ်ဆောင်ခြင်း) တို့က ထိရောက်တဲ့ နည်းလမ်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနည်းလမ်းတွေက သာမန်ကျက်မှတ်မှုကို ကျော်လွန်ပြီး ကျောင်းသားတွေကို သင်ခန်းစာထဲ စိတ်ကူးနဲ့ရော လက်တွေ့ပါ စီးမျောပါဝင်သွားစေနိုင်ပါတယ်။

လက်တွေ့ကျကျ ချဉ်းကပ်ပုံ –

✅ခံစားချက်ချင်း ချိတ်ဆက်ပါ (Storytelling): အချက်အလက်တွေကိုပဲ တန်းပြောမယ့်အစား ဇာတ် လမ်းတစ်ပုဒ်လို ပုံဖော်ပြောပြပါ။ ဥပမာ – သမိုင်းကြောင်းတွေ သင်တဲ့အခါ ခေတ်ကာလနောက်ခံနဲ့ ဇာတ်ကောင်တွေရဲ့ ခံစားချက်၊ စိန်ခေါ်မှုတွေကို ပုံပြင်တစ်ပုဒ်လို စွဲမက်ဖွယ်ဖြစ်အောင် ပြောပြခြင်းဖြင့် ကျောင်းသားတွေရဲ့ စိတ်ကူးပုံဖော်မှုကို နှိုးဆွပေးနိုင်ပါတယ်။

✅လက်တွေ့ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်စေပါ (Role Play): ကျောင်းသားတွေကို စာအုပ်ထဲက ဇာတ်ကောင် တွေနေရာမှာ ကိုယ်တိုင် ဝင်ရောက်သရုပ်ဆောင်ခိုင်းပါ။ သမိုင်းဝင် ဆုံးဖြတ်ချက်ကြီးတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် လူမှုဆက်ဆံရေး ပြဿနာတွေကို ကျောင်းသားတွေက ဇာတ်ကောင်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ပြီး ဖြေရှင်းကြည့်ခြင်းအားဖြင့် “ငါသာ အဲဒီနေရာမှာဆိုရင် ဘာလုပ်မလဲ” ဆိုတဲ့ ကိုယ်ချင်းစာစိတ်နဲ့ နက်နဲတဲ့ ဝေဖန်ပိုင်းခြားတွေးခေါ်မှုကို ရရှိစေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

✅ဆရာအတွက် အကြံပြုချက်: “ကျောင်းသားတွေဟာ သူတို့ ကြားရုံတင်ကြားရတဲ့အရာကို မေ့သွားတတ်ကြပေမဲ့၊ သူတို့ကိုယ်တိုင် ပါဝင်လှုပ်ရှားလုပ်ဆောင်ရတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကိုတော့ အမြဲတမ်းမှတ်မိနေနိုင်ပါတယ်။”

4️⃣ ဆွေးနွေးပွဲများ၊ စကားရည်လုပွဲများကျင်းပပေးခြင်း

ဆရာက သင်ခန်းစာတစ်ခုကို ပို့ချပြီးတဲ့နောက် လက်တွေ့လုပ်ငန်း (Assignment/Activity) ပေးမယ့်အချိန်မှာ Discussions (အုပ်စုလိုက်ဆွေးနွေးပွဲများ) နဲ့ Debates (စကားရည်လုပွဲများ) ကို ထည့်သွင်းကျင်းပပေးသင့်ပါတယ်။ ဒါဟာ ကျောင်းသားတွေရဲ့ တီထွင်ဖန်တီးနိုင်စွမ်း၊ အချက်အလက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်စွမ်းနဲ့ ကြောင်းကျိုးဆက်စပ် တွေးခေါ်တတ်တဲ့ အလေ့အကျင့်ကောင်းတွေကို အကောင်းဆုံး ပျိုးထောင်ပေးနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်။

လက်တွေ့ကျကျ ချဉ်းကပ်ပုံ –

✅အတွေးပွင့်စေမည့် ခေါင်းစဉ်များ ရွေးချယ်ပါ: အဖြေမှန်/မှား တန်းပေးလို့မရဘဲ ရှုထောင့်အမျိုးမျိုးကနေ စဉ်းစားရမယ့် ခေါင်းစဉ်မျိုးတွေကို ပေးပါ။

✅ဥပမာ – “တောင်တန်းဒေသက ပင်လယ်ကမ်းခြေထက် ပိုပြီးအကျိုးကျေးဇူးများတယ်” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်မျိုးပေးပြီး စကားရည်လုပွဲ ကျင်းပပေးလိုက်ခြင်းအားဖြင့် ကျောင်းသားတွေဟာ မိမိတို့ရဲ့ ဗဟုသုတ၊ အတွေ့အကြုံတွေကို ပြန်လည်အသုံးချခွင့်ရမယ့်အပြင်၊ တခြားသူတွေရဲ့ မတူညီတဲ့ အမြင်တွေကိုလည်း လေးစားလက်ခံတတ်လာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၄။ အွန်လိုင်း သင်ကြားရေး ပံ့ပိုးကူညီမှု-(Online Facilitation ) အတွက် နည်းလမ်းများ

အွန်လိုင်းသင်ကြားသူတစ်ယောက်အနေနဲ့ မိမိရဲ့သင်တန်းကို အဆင်ပြေချောမွေ့စေဖို့အတွက် စဉ်းစားရမယ့်အရာတွေရှိပါတယ်။ သင်တန်းသား/သူတွေ အခက်အခဲ မရှိစေဖို့အတွက်လည်း အသုံးပြုလွယ်တဲ့ နည်းလမ်းတွေကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားဖို့အရေးကြီးပါတယ်။ 

၄.၁ အခြေခံအကျဆုံး ပံ့ပိုးကူညီမှုစွမ်းရည်များ (Core Facilitation Skills)

✅တက်ကြွစွာ နားထောင်ခြင်း (Active Listening)

ကျောင်းသားတွေ ပြောတဲ့စကားကို နားထဲရောက်ရုံတင် မဟုတ်ဘဲ သူတို့ ဘာကို ဆိုလိုချင်တာလဲ၊ ဘယ်လို ခံစားချက်နဲ့ ပြောတာလဲဆိုတာကိုပါ အပြည့်အဝ အာရုံစိုက် နားထောင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကျောင်းသားစကားပြောနေစဉ် ဖြတ်မပြောပါနဲ့။ ခေါင်းငြိမ့်ပြခြင်း၊ မျက်လုံးချင်းဆုံကြည့်ခြင်းဖြင့် အာရုံစိုက်ပေးပါ။ သူတို့ ပြောပြီးတဲ့အခါ “မင်းပြောချင်တဲ့ အဓိပ္ပာယ်က… ဒီလိုလား” ဆိုပြီး အနှစ်ချုပ် (Paraphrase) ပြန်ပြောပြပေးခြင်းဖြင့် ကျောင်းသားဘက်က သူတို့အမြင်ကို တန်ဖိုးထားခံရတယ်လို့ ခံစားရစေပါတယ်။

✅တွေးခေါ်မှု လှုံ့ဆော်ပေးသော မေးခွန်းဗျူဟာများ (Questioning Strategies)

Facilitator တစ်ဦးရဲ့ အစွမ်းထက်ဆုံး လက်နက်ကတော့ “အဖြေပေးခြင်း” မဟုတ်ဘဲ “မေးခွန်းကောင်းများ မေးခြင်း” ဖြစ်ပါတယ်။Open-ended Questions (အဖြေပွင့်မေးခွန်းများ): “ဟုတ်သလား/မဟုတ်ဘူးလား” လို့ ဖြေရမယ့် မေးခွန်းတွေအစား “ဒီအခြေအနေအပေါ် ဘယ်လိုမြင်လဲ”၊ “ဘာကြောင့် ဒီလိုဖြစ်ရတယ်လို့ ထင်လဲ” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းမျိုးတွေကို သုံးပါ။ ကျောင်းသားတစ်ယောက်က အဖြေတစ်ခု ပေးလိုက်တဲ့အခါ “စိတ်ဝင်စားစရာပဲ၊ အဲဒါကို နမူနာလေးတစ်ခုလောက်နဲ့ ထပ်ရှင်းပြပေး လို့ ရမလား” ဆိုပြီး သူတို့ရဲ့ အတွေးကို ပိုနက်နဲအောင် ဆွဲထုတ်ပါ။

✅ ကြားဝင်စေ့စပ်ခြင်းနှင့် လမ်းကြောင်းထိန်းခြင်း (Intervention & Neutrality)

ဆွေးနွေးမှုတွေ လမ်းကြောင်းလွဲသွားတဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် အမြင်ချင်းကွဲလွဲပြီး အခြေအတင် ဖြစ်လာတဲ့အခါမှာ ပါးနပ်စွာ ထိန်းကျောင်းနိုင်စွမ်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဆရာကိုယ်တိုင် ဘက်မလိုက်ဘဲ အလယ်ကနေ ရပ်တည်ရပါမယ်။ စကားအလွန်ပြောတဲ့သူ ရှိနေရင် “ကျေးဇူးပါပဲ၊ အမြင်ချင်း တူမတူ တခြားသူတွေဆီကကော ထပ်ကြားချင်ပါသေးတယ်” ဆိုပြီး တခြားသူတွေကို လမ်းကြောင်းလွှဲပေးပါ။ ဆွေးနွေးမှု လမ်းပျောက်သွားရင်လည်း “ငါတို့ အခုဆွေးနွေးနေတဲ့ ပန်းတိုင်က ဒါ ဖြစ်လို့ ဒီအချက်ကို ပြန်ကြည့်ရအောင်” ဆိုပြီး မူလခေါင်းစဉ်ဆီ အေးအေးဆေးဆေး ပြန်ခေါ်လာပါ။

✅ အတွေးအမြင်များကို မှတ်တမ်းတင် ပုံဖော်ခြင်း (Scribing & Visualizing)

ကျောင်းသားတွေ ဝေမျှလိုက်တဲ့ အိုင်ဒီယာတွေကို အားလုံးမြင်သာအောင်၊ အနှစ်ချုပ် နားလည်အောင် ဘုတ်အဖွဲ့ပေါ်မှာဖြစ်ဖြစ်၊ Digital Screen ပေါ်မှာဖြစ်ဖြစ် ချက်ချင်း မှတ်တမ်းတင်ပေးခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကျောင်းသားပြောသမျှ စာလုံးပေါင်းစုံ လိုက်ရေးမည့်အစား Key words (သော့ချက်စကားလုံးများ)၊ Mind maps (အတွေးကွန်ရက်ပုံများ) သို့မဟုတ် ပုံကြမ်းများ သုံးပြီး စနစ်တကျ ချရေးပြပါ။ ဒါဟာ ဆွေးနွေးမှု ဘယ်လောက် ခရီးပေါက်နေပြီလဲဆိုတာကို ပါဝင်သူတွေ မျက်မြင် မြင်တွေ့စေပါတယ်။

✅ သင်ယူမှုရလဒ်ကို အနှစ်ချုပ် ထုတ်နုတ်ခြင်း (Synthesizing & Reflection)

ဆွေးနွေးပွဲတစ်ခုရဲ့ အဆုံးမှာ ထွက်လာတဲ့ အိုင်ဒီယာအမြောက်အမြားထဲကနေ အဓိက အနှစ်သာရနဲ့ သင်ခန်းစာ ရလဒ်ကို ပေါင်းစပ် ထုတ်နုတ်ပေးနိုင်စွမ်း ဖြစ်ပါတယ်။ “ကဲ… ငါတို့ ဒီနေ့ ဆွေးနွေးမှုတွေ အရဆိုရင် အဓိကအချက် ၃ ချက် ထွက်လာပါတယ်…” ဆိုပြီး ပြန်လည် အနှစ်ချုပ်ပေးပါ။ ထို့နောက် ကျောင်းသားတွေကို “ဒီနေ့ ဆွေးနွေးပွဲကနေ ကိုယ့်အတွက် ဘယ်အချက်က အသုံးအဝင်ဆုံးလဲ” ဆိုပြီး ကိုယ်တိုင် ပြန်လည်သုံးသပ်ရတဲ့ (Self-reflection) မေးခွန်းတွေ မေးပြီး နိဂုံးချုပ်ပါ။

၄.၂ အွန်လိုင်း သင်ကြားရေး ပံ့ပိုးကူညီမှုအတွက် လက်တွေ့ပြင်ဆင်ရန်အချက်များ     (Operational Readiness for Online Facilitation)

အွန်လိုင်းသင်တန်းတစ်ခု အဆင်ပြေချောမွေ့စွာ လည်ပတ်နိုင်ဖို့အတွက် ဆရာတွေဘက်က ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရမယ့် အဓိကအချက် (၂) ချက် ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ ကျောင်းသားတွေ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ လမ်းပျောက်မသွားစေဖို့ လမ်းပြမြေပုံ ချပေးခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

✅ရှင်းလင်းပြတ်သားပြီး တိကျသော လမ်းညွှန်ချက်များနှင့် စည်းကမ်းချက်များ (Clear Instructions & Digital Etiquette)

အွန်လိုင်းစာသင်ခန်းဟာ လူကိုယ်တိုင် တွေ့ရတာမဟုတ်တဲ့အတွက် ဘာလုပ်ရမလဲဆိုတာကို ကျောင်းသားတွေ ဇဝေဇဝါ မဖြစ်စေဘဲ တစ်ဆင့်ချင်းစီ (Step-by-step) တိတိကျကျ လမ်းညွှန်ပေးထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

စာသင်ခန်းသို့ ဝင်ရောက်ရန် လမ်းညွှန်ချက်: Zoom သို့မဟုတ် Google Meet စာသင်ခန်းထဲကို ဘယ်လိုအဆင့်ဆင့် ဝင်ရောက်ရမလဲဆိုတဲ့ အဆင့်များကို စာသား (သို့မဟုတ်) ပုံလေးတွေနဲ့ သေချာပြသထားပေးပါ။

အွန်လိုင်း စာသင်ခန်း စည်းကမ်းများ (Classroom Rules): ဆွေးနွေးမှုတွေ စနစ်တကျရှိစေဖို့ “စကားပြောမည့်သူကလွဲ၍ အားလုံး မိုက်ခရိုဖုန်း (Mute) ပိတ်ထားရန်”၊ “မေးခွန်းရှိပါက Raise Hand (လက်ထောင်စနစ်) သုံးရန်” စတဲ့ အွန်လိုင်းကျင့်ဝတ်တွေကို ကြိုတင်သတ်မှတ်ပေးထားရပါမယ်။

✅အသေးစိတ် အကြံပြုချက်များနှင့် လှုပ်ရှားမှုလမ်းညွှန်များ (Actionable Guidelines & Support)

လမ်းညွှန်ချက်ပေးရုံတင် မဟုတ်ဘဲ ကျောင်းသားတွေ တစ်ဦးချင်းစီမှာ ကြုံတွေ့ရမယ့် အခက်အခဲတွေကို ဘယ်လိုဖြေရှင်းရမလဲဆိုတဲ့ နည်းလမ်း (How-to Support) တွေကိုပါ ထည့်သွင်းပေးထားရပါမယ်။

ကိုယ်ရေးအချက်အလက် စနစ်တကျဖြစ်စေခြင်း: အတန်းတက်ရောက်မှု မှတ်တမ်းတင်ရလွယ်ကူအောင် “Zoom ထဲဝင်တဲ့အခါ ကျောင်းသား ID နံပါတ်နှင့် အမည်ရင်းကို အသုံးပြု၍ ဝင်ရောက်ရန်” စသဖြင့် အတိအကျ အကြံပြုပေးပါ။

ပြဿနာဖြေရှင်းနည်း လမ်းညွှန် (Troubleshooting): မိမိရဲ့ ကျောင်းသား ID ကို မေ့နေရင် သို့မဟုတ် မသိသေးရင် “ဘယ် link မှာ သွားရောက်ကြည့်ရှုရမလဲ” သို့မဟုတ် “ဘယ်သူ့ထံ ဆက်သွယ်ရယူနိုင်မလဲ” ဆိုတဲ့ လမ်းစကိုပါ တစ်ပါတည်း တွဲဖက်ဖော်ပြပေးထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

၄.၃ အွန်လိုင်းသင်ကြားမှုအတွက် ထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းများ

1️⃣တင်ဆက်ပြသမှုပုံစံ (Presentation )

အွန်လိုင်းသင်ကြားမှုအတွက် Presentaionက မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့အရာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ သမားရိုးကျ သင်ကြားမှုတွေမှာတောင် အများကြီး လိုအပ်တာမို့  Presentation Skills က မရှိမဖြစ် ပြင်ဆင်ထားရမယ့် အရာတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ Presentation တင်ဆက်တဲ့အခါ ကျောင်းသား အများစုက virtual တင်ဆက်မှုတွေကို ပိုပြီး နှစ်သက်တာမို့ ဗီဒီယိုတွေ ပုံတွေ  အသံဖိုင်တွေ ပြင်ဆင်ထားတာအပြင် ကျောင်းသားတွေအတွက် ရှင်းလင်းပြတ်သားပြီး ပိုမို ထိရောက်တဲ့ သင်ကြားမှုတွေကို ပြင်ဆင်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

2️⃣အွန်လိုင်းဝှိုက်ဘုတ် (Online Whiteboard)

Online Whiteboard (အွန်လိုင်းကျောက်သင်ပုန်း) တွေကို အသုံးပြုခြင်းဟာ အွန်လိုင်းသင်ကြားရေးမှာ ဆရာနဲ့ ကျောင်းသားကြား ဖြတ်သန်းရတဲ့ ဖန်သားပြင် (Screen) အတားအဆီးကို ကျော်လွန်ပြီး၊ လူကိုယ်တိုင် တွေ့ဆုံသင်ယူရတဲ့ In-Person Classroom အတွေ့အကြုံမျိုး ရရှိစေဖို့အတွက် ယနေ့ခေတ်မှာ မရှိမဖြစ် ကျော်ကြားလာတဲ့ အစွမ်းထက် နည်းဗျူဟာ (Technique) တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

သာမန် Slide Presentation တွေလို ဆရာတစ်ဦးတည်းကပဲ ပြသနေတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ ကျောင်းသားတွေပါ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဝင်ရောက်ရေးဆွဲ၊ အကြံပြုနိုင်တဲ့ Interactive (အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုရှိသော) သင်ယူမှုဝန်းကျင်ကို ဖန်တီးပေးနိုင်ပါတယ်။

✅လက်တွေ့ကျကျ ချဉ်းကပ်ပုံနှင့် အသုံးဝင်မည့် နည်းလမ်းများ –

ပူးပေါင်းအကြံထုတ်ခြင်း (Collaborative Brainstorming): အိုင်ဒီယာတစ်ခုကို ဝိုင်းစဉ်းစားတဲ့အခါ ကျောင်းသားတွေကို Digital Post-it Notes (ကပ်ခွာစာရွက်တု) လေးတွေ သုံးပြီး သူတို့ရဲ့ အတွေးတွေကို ဘုတ်ပြားပေါ်မှာ တစ်ပြိုင်နက် လာကပ်ခိုင်းပါ။ ဒါဟာ လူကိုယ်တိုင် ဆွေးနွေးရသလိုမျိုး သက်ဝင်လှုပ်ရှားစေပါတယ်။

အတွေးအမြင်များကို ပုံဖော်ခြင်း (Visual Mapping): ရှုပ်ထွေးတဲ့ Concept တွေ၊ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ဆရာနဲ့ ကျောင်းသား အတူတူ Mind Maps (အတွေးကွန်ရက်ပုံများ) ဆွဲခြင်း၊ မျဉ်းကြောင်းများဖြင့် ချိတ်ဆက်ပြသခြင်းဖြင့် ပိုမိုနားလည်လွယ်စေပါတယ်။

လက်တွေ့လေ့ကျင့်ခန်းများနှင့် ဂိမ်းများ (Interactive Exercises): ဝှိုက်ဘုတ်ပေါ်မှာ ဉာဏ်စမ်းပဟေဠိများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ အဖြေမှန်ဆီသို့ လိုင်းဆွဲချိတ်ဆက်စေခြင်း သို့မဟုတ် ပုံဆွဲခြင်း Activities များ ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ကျောင်းသားတွေရဲ့ အာရုံစူးစိုက်မှုကို အပြည့်အဝ ဖမ်းစားနိုင်ပါတယ်။

✅အသုံးများသော ခေတ်မီ အွန်လိုင်းဝှိုက်ဘုတ် ကိရိယာများ (Popular Tools):

• Miro / Mural: အဖွဲ့လိုက် Project တွေ၊ ရှုပ်ထွေးတဲ့ Mind maps တွေနဲ့ Workshop တွေလုပ်ဖို့ အကောင်းဆုံးဖြစ်ပြီး Features စုံပါတယ်။
• Padlet: ဝှိုက်ဘုတ်အပြင် တက်ရောက်သူတွေရဲ့ အကြံဉာဏ်တွေကို စနစ်တကျ ကော်လံတွေနဲ့ စုစည်းပြသဖို့အတွက် အရမ်းရိုးရှင်းပြီး သုံးရလွယ်ကူပါတယ်။
• Zoom/Teams Whiteboard: ဗီဒီယို Call ပြောနေရင်း တစ်ပါတည်း တိုက်ရိုက်အသုံးပြုနိုင်တဲ့အတွက် အမြန်ဆန်ဆုံးနဲ့ အဆင်ပြေဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။

✅ဘာကြောင့် အွန်လိုင်းဝှိုက်ဘုတ်ကို  အသုံးပြုခြင်းက အရေးကြီးတာလဲ။

အွန်လိုင်းဝိုက်ဘုတ် အသုံးပြုခြင်းကသမားရိုးကျ စာသင်ခန်းမှာလိုပဲ စာသင်ခန်းအတွင်း သင်ကြားသူနဲ့ သင်ယူသူ အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်မှု ရှိစေဖို့အပြင် ကျောင်းသား အချင်းချင်းလည်း အပြန်အလှန် ဆွေးနွေးစေနိုင်ဖို့ ဖြစ်တာကြောင့် ကျောင်းသားများရဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို လည်းတိုးတက်စေပါတယ်။

(၁) အွန်လိုင်း သင်ခန်းစာများ ( Online Lessons)ကို ပိုပြီးတော့ ချိတ်ဆက်မှု ရှိအောင်ပြင်ဆင်နိုင်ခြင်း

(၂) သင်ကြားနေစဥ်အတွင်း ကျောင်းသားများ ပိုမို နားလည်အောင် သင်ပုန်းတွင် ရုပ်ပုံဆွဲတာတွေ၊ စာရေးတာတွေကို ကျောင်းသားတွေ ပိုပြီး မြင်သာအောင် ပြသနိုင်ခြင်း။

(၃) ကျောင်းသားတွေ တက်ကြွစွာပါဝင်လာအောင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခိုင်းပြီး ထိရောက်တဲ့သင်ကြားမှု တစ်ခုကို ဖန်တီးနိုင်ခြင်း။

(၄) အွန်လိုင်းသင်ခန်းစာ များအတွက် Powerpoint , Poster တွေနဲ့ အခြားသော သင်ကြားရေး အထောက်ကူပြုပစ္စည်းများကိုလည်း ပြင်ဆင်ထားပြီး ဝိုက်ဘုတ်ပေါ်မှာ ကျောင်းသားကို ပိုမိုနားလည်အောင် သင်ကြားမှုတွေ လုပ်နိုင်ခြင်း။

၄.၄ အွန်လိုင်းမှ တိုက်ရိုက်သင်ကြားမှု ( Live Online Class)

အကယ်၍ သင်ကြားမှုတစ်ခုအတွက် သင်ကိုယ်တိုင် ကျောင်းသားတွေနဲ့ စာသင်ခန်းထဲ အတူမရှိနေရင်တောင်မှ နည်းပညာက စာသင်ခန်းထဲမှာ သင်နေရတဲ့ ခံစားချက်မျိုးကို ဖန်တီးပေးနိုင်ပါတယ်။

ဗီဒီယိုကွန်ဖရင့် (Video Conference Tools) ကိရိယာတွေကို အသုံးချပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာရှိတဲ့ ကျောင်းသားတွေကို အွန်လိုင်းတိုက်ရိုက်သင်ကြားမှုများကို ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။  အွန်လိုင်းဝှိုက်ဘုတ်တွေနဲ့ ပေါင်းစည်း သင်ကြားမယ်ဆိုရင် ပိုပြီးထိရောက်တဲ့ သင်ကြားမှုတစ်ခု ဖြစ်စေပြီး ကျောင်းသားများကို ပိုမို ဆွဲဆောင်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။

အွန်လိုင်းသင်ကြားမှု ဖြစ်တာကြောင့် သင်ခန်းစာ ပို့ချချက်တစ်ခုပဲ အာရုံစိုက်ပြီး သင်ကြားနေခြင်းက ကျောင်းသားတွေကို ငြီးငွေ့စေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အွန်းလိုင်းအတန်းတစ်ခုလုံးမှာ  ကျောင်းသားတွေနဲ့ ပိုပြီး ချိတ်ဆက်နေနိုင်ပြီး ကျောင်းသားတွေ တက်ကြွစွာ ပါဝင်လာအောင်

၁။ သင်ခန်းစားတွေရဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို Outline ထုတ်ပြီး ပြင်ဆင်ထားပါ။

၂။ သင်ခန်းစာ ပို့ချနေစဥ်မှာရော ပို့ချပြီးအချိန်မှာပါ ကျောင်းသားတွေကို မေးခွန်းမေးပါ။ ဖြေဆိုရန် အချိန်ကို သတ်မှတ်ထားပေးပါ။ ဥပမာ မေးခွန်းတစ်ခုကို ၅မိနစ်ဖြစ်စေ ၃မိနစ်ဖြစ်စေ ဖြေဆိုစေမယ့်‌ အကြောင်းအရာပေါ် မူတည်ပြီး ပြင်ဆင်ထားခြင်း။)

၃။ သင်ခန်းစာ ခေါင်းစဥ်တိုင်းကို ဆွေးနွေးမှု ( Discussion )တွေဖန်တီးပြီး ကျောင်းသားတွေ တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင်ဆွေးနွေးနိုင်တဲ့ ဆွေးနွေးမှု ဖြစ်ပါစေ။

၄။ Graphics တွေ ဖြစ်တဲ့ ၊ ရုပ်ပုံများ၊ ပိုစတာများ၊ ဗီဒီယိုများ ကို အသုံးပြုပါ။

၅။ အဓိက အကြောင်းအရာများကို အပိုင်းခွဲပြီး (Subtopics) ကျောင်းသားများ ပိုပြီး အာရုံစိုက်စေနိုင်မယ့် သင်ခန်းစားတွေကို ဖန်တီးပါ။

၆။ အွန်လိုင်းသင်တန်းရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်တွေအပြင် ကျောင်းသားတွေလိုက်နာရမယ့် ကျင့်ဝတ်တွေကို ချမှတ်ပါ။

✅ကြိုတင်ရိုက်ကူးထားသော သင်ခန်းစာဗီဒီယိုများဖြင့် သင်ကြားခြင်း ( Pre-Recorded Video Lectures )

သင်ခန်းစာတွေကို ကြိုတင်ရိုက်ကူးထားခြင်းရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးကတော့ ကျောင်းသားများအနေနဲ့ ဆရာမရှိပဲ သင်ခန်းစာများကို သင်ယူနိုင်တာအပြင် စာသင်ချိန်ပြင်ပမှာလည်း စာသင်ခန်းထဲမှာ နားမလည်လိုက်တဲ့ သင်ခန်းစာတွေကို ပြန်လည်လေ့လာနိုင်ပါတယ်။ ဆရာတွေအတွက်လည်း မတူညီတဲ့အတန်းများအတွက် တူညီတဲ့  သင်ခန်းစာတွေ ထပ်တလဲလဲ သင်ကြားရတဲ့ အချိန်တွေကိုလည်း လျော့နည်းစေပါတယ်။

✅ထိရောက်ပြီးကြိုတင်ရိုက်ကူးထားတဲ့ သင်ခန်းစာ ဗီဒီယိုများ ကို ဘယ်လို ဖန်တီးမလဲ။

၁။ ကိုယ်ရှင်းပြမယ့် အကြောင်းအရာကို ရှင်းလင်းစွာ ပြောဆိုနိုင်ဖို့အတွက် Script (မူကြမ်းချရေးခြင်း)ကို သေချာရေးသားပြင်ဆင်ပါ။

၂။ ဗီဒီယို ရိုက်ကူးတဲ့ အခါ  ကင်မရာရှေ့  ယုံကြည်မှုရှိနိုင်ဖို့ လေ့ကျင့်မှုပြုလုပ်ပါ။ ဥပမာ ကိုယ်တစ်ဦးတည်း ဖုန်းနဲ့ သို့မဟုတ် မှန်ရှေ့မှာ ဗီဒီယို ရိုက်ကူးမှု မစခင် ကြိုတင်ပြင်ဆင် လေ့ကျင့်တာမျိုး ပြုလုပ်ပါ။

၃။ ဗီဒီယိုတွေကို အနည်းဆုံး ၅ မိနစ်များဆုံး ၁၀ မိနစ်သာ ဖြစ်ပါစေ။ အကယ်၍ ရှင်းပြရမယ့် သင်ခန်းစာက မိနစ် ၂၀ ထက် ကျော်နေပါက  အပိုင်းအလိုက်ခွဲပြီး ရိုက်ကူးပါ။ ပုံမှန်စာသင်ခန်း သိုမဟုတ် Online Live စာသင်ခန်းမှာတောင် ၄၅ မိနစ် သင်ပြီးတိုင်း ကျောင်းသားများအား အနားယူချိန် ( Break Time ) ပေးရတာမို့ ဆရာနဲ့ တိုက်ရိုက်သင်ကြားမှု မဟုတ်တဲ့ ဗီဒီယို သင်ကြားမှုတွေအတွက် အပိုင်းလိုက်ခွဲပြီး ဖန်တီးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

၄။ ဗီဒီယို ရိုက်ကူးရေး မစခင်မှာလည်း အားလုံး အဆင်သင့်ဖြစ်စေဖို့ သေချာပြင်ဆင်ပါ။ ဘေးပတ်ဝန်းကျင်က ဆူညံသံတွေကိုသတိထားဖယ်ရှားပြီး ကိုယ်ပြောမယ့် အကြောင်းအရာကို ရှင်းလင်းတိကျစွာပြောဆိုနိုင်ဖို့ ပြင်ဆင်ပါ။ (ဆိုလိုတာက ပြောဆိုမယ့် အကြောင်းအရာရဲ့ အဖြတ်အတောက်ကို ပြင်ဆင်ပါ)။

၅။ အကယ်၍ ကိုယ့်ရဲ့ ကွန်ပျူတာ သို့မဟုတ် ဖုန်းတွေ နဲ့ Screen Record လုပ်မယ်ဆိုရင် မလိုအပ်တဲ့ အယ်လ်ပလီကေးရှင်း (Application) တွေကို Screen Bar မှ ဖယ်ရှားဖို့၊ recording လုပ်နေစဉ်အတွင်း မလိုလားအပ်တဲ့ အချက်ပေးအသံတွေ မဝင်အောင်  Notification တွေကို ပိတ်ထားဖို့ စတဲ့ အရာတွေကို သေချာ စနစ်တကျ စီမံထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

၆။ ရိုက်ကူးရေး လုပ်နေတဲ့ အခါမှာ ကင်မရာရှေ့ ကိုယ့်ရဲ့  မျက်လုံးအကြည့်  (Eye Contact)က ကြည်လင်ပြီး အသံအနေအထား ( Voice Tone) တွေကို ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာနဲ့ ရှင်းပြဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

✅Flipped Classroom

Flipped Classroom ဆိုတာကတော့  ပုံမှန်သမာရိုးကျ စာသင်ခန်းနဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီးတော့ ကျောင်းသားတွေက  သင်ကြားမှု မစခင် သင်ခန်းစာတွေကို ကြိုတင်လေ့လာမှုလိုအပ်ပြီး တကယ့် စာသင်ချိန်ရောက်မှသာ ဆရာက လမ်းညွှန်ပေးတဲ့ အရာတွေကို လုပ်ဆောင်ခိုင်းပြီး သင်ယူစေတာဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ ပြဿနာဖြေရှင်းခိုင်းခြင်း၊ ဆွေးနွေးခြင်း၊ အဖွဲ့လိုက် စကားရည်လု ပွဲများ လုပ်ပေးခြင်း၊ မေးခွန်းများ ကြိုတင်ပြင်ဆင်လာစေခြင်းပဲဖြစ်ပါတယ်။

ဗီဒီယိုကတော့ Flipped Classroomမှာ မရှိမဖြစ် ပါဝင်ရမယ် အရာတစ်ခုဖြစ်တယ်။ ဆရာအများစုက ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးထားတဲ့ ဗီဒီယိုများကို အသုံးပြုသော်လည်း အချို့ဆရာများ ဖန်တီးပြီးသားဖြစ်တဲ့ ဗီဒီယိုတွေကို အသုံးပြုကြပါတယ်။ ဥပမာ YouTube လိုမျိုး ဗီဒီယိုမျှဝေတဲ့ ပလပ်ဖောင်းတွေကိုသုံးပြီး သင်ခန်းစာဗီဒီယိုတွေကို ကျောင်းသားတွေဆီ မျှဝေဖို့အတွက်လည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။

Flipped Classroom အတွက် ထိရောက်မှုရှိတဲ့ သင်ကြားမှုတွေကတော့

၁။  အွန်လိုင်းပဟေဠိများ (Online quizzes) – ကျောင်းသားတွေကို သူတို့ သင်ယူခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေ ဘယ်လောက်ထိ နားလည်သွားလဲဆိုတာကို သိစေနိုင်ခြင်း။

၂။ စစ်တမ်းများ (Polls) – ကျောင်းသားတွေကို စစ်တမ်းကောက်ယူပြီး သူတို့သင်ယူခဲ့တဲ့ အရာတွေကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီး သင်ခန်းစာအပေါ် ဘယ်လောက်ထိ နားလည်သွားလဲဆိုတာကို သိရှိနိုင်ခြင်း။

၃။  Infographics  – ကျောင်းသားများမှ သင်ခန်းစာအပေါ် ပိုမို မှတ်မိစေနိုင်ပြီး စိတ်ဝင်စားမှု ပိုရရှိခြင်း။

၄။ Mind maps or word clouds –  ကျောင်းသားများ စဥ်းစားမှုစွမ်းရည်တိုးတက်စေရန် အကြောင်းအရာများကို ကြိုတင်တွေးတောမှုများ ဖန်တီးခြင်း။

✅ဂိမ်းများဖန်တီးပြီး သင်ကြားခြင်း( Game-Based Teaching)

အွန်လိုင်းသင်ကြားမှုမှာ ဂိမ်းများဖန်တီးသင်ကြားခြင်းက အွန်လိုင်သင်ကြားမှုနဲ့ သမရိုးကျသင်ကြားမှုကြား ကွာဟမှုတွေကို နီးစပ်လာစေဖို့ ကူညီပေးပါတယ်။

၁။ ကျောင်းသားတွေကို Chat Platform တွေဖြစ်တဲ့ Zoom Breakout room , Slack, Facebook Groupတွေ ကို အသုံးပြုစေပြီး အဖွဲ့အလိုက် ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ပါ။

၂။ ဆွေးနွေးခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို အချိန်သတ်မှတ်ပြီး သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချိန်အတွင်း တင်ဆက်ပြောနိုင်ခြင်း စတဲ့ ဂိမ်းများကို ဖန်းတီးပါ။

✅Class Blog

ဘလော့ဂ်(Blog) တစ်ခုဟာ ကျောင်းသားတွေအတွက် သူတို့သင်ယူခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို ဆောင်းပါးပုံစံနဲ့ မျှဝေဖို့ အကောင်းဆုံးနေရာတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ Blog လုပ်တဲ့အခါမှာ အဖွဲ့လိုက် သို့မဟုတ် တစ်ဦးတည်း လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။ ဒီလို လုပ်ခြင်းအားဖြင့် ကျောင်းသားတွေရဲ့  ကိုယ်တိုင်လေ့လာမှုစွမ်းရည်နဲ့  စူးစမ်းလေ့လာမှုစွမ်းရည်တွေကို တိုးတက်စေနိုင်ဖို့ တွန်းအားပေးတဲ့ ဗျူဟာတစ်ခုပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဆရာကိုယ်တိုင်ကလည်း Blog ကို သင်ကြားရေး ပလက်ဖောင်း ( Platform) တစ်ခု အဖြစ် ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။

✅Essential Remote Teaching Tools (အွန်လိုင်းသင်ကြားရေးအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ toolsများ)

အွန်လိုင်း သင်ကြားရေးကို ရုတ်တရက် ကူးပြောင်းသွားတာကြောင့် ဆရာ၊ ဆရာမ အများစုဟာ အင်တာနက် သုံးစွဲခွင့်မရတာကအစ အွန်လိုင်း သင်ကြားရေးရဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေကို ကျော်လွှားဖို့ သင့်တော်တဲ့ ကိရိယာတွေကို ရှာဖွေရတဲ့အထိ စိန်ခေါ်မှုအမျိုးမျိုးနဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် အွန်လိုင်းသင်ကြားမှုတွေအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ toolsတွေကို မျှဝေပေးချင်ပါတယ်။

(၁) Remote Teaching Tools 

မိမိအသုံးပြုတဲ့ Tools (သို့) Platform က ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်လဲဆိုတာကို ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်နေဖို့နဲ့ မှန်ကန်တဲ့ Tool ကို ရွေးချယ်တတ်ဖို့က အရမ်းကို အရေးကြီးပါတယ်။ ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ သင်ကြားရေးပုံစံတစ်ခု ဖြစ်စေဖို့နဲ့ ဘယ်လောက်အထိ အသုံးဝင်သလဲဆိုတာကို သိရှိဖို့အတွက် Tools တစ်ခုချင်းစီကို ကိုယ်တိုင်လေ့လာပြီး စမ်းသုံးကြည့်သင့်ပါတယ်။ ဒီပလက်ဖောင်းတွေကို ဘယ်လိုအသုံးပြုရမလဲဆိုတာကို ဆရာ/မက သေသေချာချာ ပြောပြနိုင်မှသာ ကျောင်းသားတွေက မိမိရဲ့ ညွှန်ကြားချက် (Instruction) ကို ကောင်းကောင်း လိုက်လုပ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

✅နမူနာ Tools များ: Google Classroom, Moodle, Canvas, Notion

✅အသုံးပြုပုံ: သင်ခန်းစာများကို ဗဟိုချက်တစ်ခုတည်းမှာ စုစည်းတင်ပြခြင်း၊ အိမ်စာများ ပေးခြင်းနှင့် အမှတ်စာရင်း စီမံခန့်ခွဲခြင်း။

(၂) Online Communication Tools

ထိရောက်တဲ့ ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုဟာ သမားရိုးကျစာသင်ခန်းတွေအပြင် အွန်လိုင်းစာသင်ခန်း တွေမှာပါ အရေးကြီးပါတယ်။ ကျောင်းသား ၂၀ ကျော်ကို အွန်လိုင်းကနေ တစ်ဦးချင်းစီ ဆက်သွယ်ပြောဆိုဖို့ဆိုတာ သံသယဖြစ်စရာ စိန်ခေါ်မှု တစ်ခုပါပဲ။ ဒီစိန်ခေါ်မှုကို ကျော်လွှားနိုင်ဖို့အတွက် online communication toolsတွေက ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီtoolsတွေမှာဆိုရင် ဗီဒီယိုကွန်ဖရင့်ပြုလုပ်တာ၊ ချက်ခြင်းစာတိုပေးပို့တာ အော်ဒီယိုခေါ်ဆိုမှုတွေလုပ်တာ၊ အွန်လိုင်းဆွေးနွေးခန်း စတာတွေကို  ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။  

နမူနာ Tools များ: Zoom, Microsoft Teams, Google Meet, Skype

အသုံးပြုပုံ: တိုက်ရိုက် Live စာသင်ကြားခြင်း၊ အုပ်စုငယ်ခွဲ၍ ဆွေးနွေးစေခြင်းနှင့် အမေးအဖြေ (Q&A) လုပ်ခြင်း။

(၃) Digital whiteboards

ဒစ်ဂျစ်တယ်ဝှိုက်ဘုတ်တွေက ကျောင်းသားတွေကို စာသင်ခန်းဝှိုက်ဘုတ်/ ကျောက်သင်ပုန်း အတွေ့အကြုံကို ပေးစွမ်းနိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါတယ်။ မတူညီတဲ့ ပုံသဏ္ဍာန်များ(Diagram)၊ ဇယားကွက်များ(Charts)၊ ဂရပ်(Graphs)တွေနဲ့ အခြားအမြင်အာရုံထောက်ကူပြုပစ္စည်းတွေဖြစ်တဲ့ ပိုစတာ၊ ဂရပ်ဖစ် စတာတွေကို ဖန်တီးဖို့အတွက် ဒီtoolအများစုကို ရုပ်ပုံဘဏ်တိုက်တစ်ခုလို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။

နမူနာ Tools များ: Miro, Mural, Creately, Zoom’s Whiteboard

အသုံးပြုပုံ: အုပ်စုလိုက် ပူးပေါင်းအကြံထုတ်ခြင်း (Brainstorming)၊ အတွေးကွန်ရက် (Mind Mapping) ဆွဲခြင်းနှင့် အမြင်အာရုံဖြင့် ရှင်းလင်းပြသခြင်း။

(၄) Work Planning Tools

အွန်လိုင်းကနေ စာသင်တော့မယ်ဆိုရင် အချိန်ဇယားက အရေးကြီးပါတယ်။ Google Calendar နဲ့ Calendly တို့လို အချိန်စီမံခန့်ခွဲမှုနဲ့ အချိန်ဇယားဆွဲတဲ့ အက်ပ်တွေကို အသုံးပြုပြီး-

• အွန်လိုင်းအတန်းနဲ့ နေ့စဉ်လုပ်ရမဲ့လုပ်ငန်းတွေရေးဆွဲပြီး သက်ဆိုင်သူတွေနဲ့မျှဝေတာ။
• မိဘတွေ ကျောင်းသားတွေနဲ့ တွေဆုံရမဲ့အချိန်သတ်မှတ်တာ (slot ကို double-booking လုပ်တာကနေ ရှောင်ကြဉ်နိုင်ပါတယ်)
• အွန်လိုင်းပွဲတွေအတွက် မိဘ၊ ကျောင်းသား ဒါမှမဟုတ် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်မျတွေကို  ဖိတ်ကြားခြင်း။ (ဥပမာ webinars)
• သင်ခန်းစာအစီအစဥ်(Lesson Plan)တွေ ဖန်တီးပြီး ကျောင်းသားတွေ၊ စီမံခန့်ခွဲသူတွေ၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေနဲ့ မျှဝေထားခြင်း။။

(၅) Social Media Channels

ဆိုရှယ်မီဒီယာတွေက ဆရာတွေ၊ ကျောင်းသားတွေနဲ့ မိဘတွေအကြား အဆက်အသွယ်မပြတ်စေဖို့အတွက် ကောင်းမွန်တဲ့ ပလက်ဖောင်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ Facebook၊ LinkedIn၊ WhatsApp တို့လို ဆိုရှယ်မီဒီယာတွေမှာ သီးသန့်အသိုင်းအဝိုင်းတွေ ဒါမှမဟုတ် Groupတွေကို ဖန်းတီးထားလို့ရပါတယ်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာချန်နယ်လ်တွေကိုတော့

နမူနာ Tools များ: Facebook Groups, WhatsApp, LinkedIn, Telegram

အသုံးပြုပုံ: သင်ခန်းစာတွေနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အရေးကြီးအချက်အလက်တွေ၊ ဆွေးနွေးတင်ပြမှုတွေနဲ့ အရင်းအမြစ်တွေကို မျှဝေတာ။

အမေးအဖြေကဏ္ဍ (Q&A) တွေကို လုပ်ဆောင်တာ။

ကျောင်းသားအချင်းချင်း အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုရှိစေဖို့နဲ့ စာကျက်နေစဉ် သို့မဟုတ် အိမ်စာလုပ်နေစဉ် အချင်းချင်း အကူအညီပေးတာ။

(၆)  Document Management Tools

အွန်လိုင်း သင်ကြားနေချိန်မှာ Documentတွေကို စနစ်တကျ သိမ်းဆည်းဖို့၊ စုစည်းဖို့နဲ့ စီမံခန့်ခွဲဖို့ အဓိကနေရာတစ်ခုထားရှိဖို့က အရေးကြီးပါတယ်။ GSuite၊ MS office၊ OneDrive၊ Dropbox နဲ့ Evernote လို toolsတွေက မိမိပိုင်ဆိုင်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေကို စနစ်တကျ စီစဉ်ထိန်းသိမ်းပေးနိုင်ပါတယ်။ ကျောင်းသားတွေက ဘယ်စက်ပစ္စည်းနဲ့မဆို သင်ခန်းစာတွေကို ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်စေတဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေ၊ ဖိုင်တွေ စတာတွေကို cloud တွင် သိမ်းဆည်းထားနိုင်တဲ့ toolsတွေကို ရွေးချယ်အသုံးပြုတာက အကောင်းဆုံးဖြစ်ပါတယ်။

နမူနာ Tools များ: Google Drive (GSuite), Microsoft OneDrive, Dropbox, Evernote

အသုံးပြုပုံ: ဖိုင်များကို Cloud ပေါ်တွင် လုံခြုံစွာသိမ်းဆည်းခြင်း၊ ကျောင်းသားများထံ သင်ခန်းစာ Link များ ချပြခြင်းနှင့် စာရွက်စာတမ်းများကို စုပေါင်းတည်းဖြတ်ခြင်း။

(၇) Online Video Tools

YouTube ကတော့ ကျောင်းသားတွေအတွက် သင်ခန်းစာဗွီဒီယိုတွေဖန်တီးတာ၊ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ဗွီဒီယိုတွေ  မျှဝေတာ တွေအတွက် အကောင်းဆုံးOnline Video Tool ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီtoolsတွေမှာ မျှဝေထားခြင်းဖြင့် ကျောင်းသား/သူတွေဟာ နားမလည်တဲ့ မရှင်းလင်းတဲ့ သင်ခန်းစာ ဗီဒီယိုတွေကို အပြန်ပြန်အလှန်လှန်ကြည့်နိုင်တာ၊ မတူညီတဲ့ အခြားဆရာ/ဆရာမတွေရဲ့ အာဘော်တွေကို လေ့လာနိုင်တာနဲ့ ဆရာ/ဆရာမတွေအနဲ့ တူညီတဲ့သင်ခန်းစာတွေ ဖန်တီးဖို့အတွက်အချိန်ကုန်သက်သာပြီး တစ်ခြား သင်ကြားမှုအရည်​အသွေး တိုးတက်မှုတွေကို လုပ်ဆောင်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။

• နမူနာ Tools များ: YouTube, Capcut, Inshot
• အသုံးပြုပုံ: သင်ခန်းစာဗီဒီယိုများကို Asynchronous (အချိန်မရွေး ပြန်ကြည့်နိုင်သော) ပုံစံဖြင့် သိမ်းဆည်းခြင်းနှင့် Screen Record ပြုလုပ်၍ ညွှန်ကြားချက်ပေးခြင်း။

(၈) Online Quiz Makers

မိမိက အွန်လိုင်းမှာ သင်ကြားနေတာဖြစ်စေ၊ သမားရိုးကျ စာသင်ခန်းမှာဖြစ်စေ၊ ဉာဏ်စမ်းမေးခွန်းတွေက ကျောင်းသားတစ်ဦးရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်နဲ့ နားလည်မှုကို စစ်ဆေးဖို့ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်း တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

နမူနာ Tools များ: Google Forms, Kahoot!, Mentimeter, Quizizz

အသုံးပြုပုံ: သင်ခန်းစာအပြီးတွင် ဂိမ်းကစားသလို ပျော်စရာ Quiz များဖြင့် ကျောင်းသားများ၏ တတ်မြောက်မှုကို အကဲဖြတ်ခြင်း (Formative Assessment)။

(၉) Online Homework Platforms

အိမ်ကနေ စာသင်တဲ့အခါ အခက်ခဲဆုံးအရာက ကျောင်းသားတွေရဲ့ အိမ်စာတွေကို ခြေရာခံကြည့်ရှုဖို့ပါပဲ။ အိမ်စာတွေက စာစီစာကုံး(Essay)၊ မိန့်ခွန်း(Speech)၊ စာမေးပွဲ(Test) စတဲ့ ပုံစံအမျိုးမျိုးနဲ့ ရောက်လာနိုင်ပါတယ်။ ကျောင်းသားတွေဟာ မတူညီတဲ့ အိမ်စာအမျိုးအစားတွေဖြစ်တဲ့ စာစီစာကုံး(Essay)နဲ့ အခြားရေးသားထားတဲ့ Assignmentတွေကို Google Docs အသုံးပြုတာ၊ နှုတ်နဲ့ဖြေဆိုရတဲ့ Assignmentsတွေအတွက် Zoom၊ Skype နဲ့ Microsoft Teams စတဲ့ ဗီဒီယိုကွန်ဖရင့် အက်ပ်တွေသုံးတာ၊ ဗီဒီယိုနဲ့တင်ဆက်ပြသမှုတွေအတွက် YouTube၊ Prezi၊ Google Slides သုံးတာ၊ Assignment ဖြန့်ဝေပြီး အဆင့်သတ်မှတ်ချက်တွေ ပြန်လည်ပို့ပေးတာ စတာတွေအတွက် Google Classroom သုံးတာ စတာတွေကိုလုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။

အွန်လိုင်းသင်ကြားမှုက သင်ကြားသင်ယူမှုပုံစံသစ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားလို့ရပါတယ်။ COVID-19 ကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းမှာ ကျောင်းတွေပိတ်ရခြင်းနဲ့အတူ အွန်လိုင်းသင်ကြားမှုလုပ်ငန်းစဉ်က အရှိန်အဟုန်နဲ့ တိုးတက်လာခဲ့ပါတယ်။ ကျောင်းသားတွေနဲ့ ဆရာတွေဟာ သင်ခန်းစာတွေ စာပေသင်ကြားပို့ချတာနဲ့ လက်ခံသင်ယူတာတွေအတွက် နည်းလမ်းအသစ်တွေကို စူးစမ်းလေ့လာနေကြမှာဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့်၊ အခုမျှဝေခဲ့တဲ့ နည်းစနစ်တွေနဲ့ Toolsတွေကို အသုံးချပြီး အသစ်အဆန်းတစ်ခုခု ရှာဖွေဖော်ထုတ်တာအပြင် ပိုမိုထိထိရောက်ရောက် လုပ်ဆောင်နိုင်မယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။

Video Link – https://www.youtube.com/watch?v=t9WnFw0JWxs