July 2025

ယနေ့ခေတ်တွင် ရှုပ်ထွေးသော ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန်နှင့် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများ ပြုလုပ်ရန်အတွက် ဒီဇိုင်းတွေးခေါ်မှု (Design Thinking) က မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ ချဉ်းကပ်ပုံတစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။ ဒီဇိုင်းတွေးခေါ်မှုဆိုတာကတော့ လူသားကို ဗဟိုပြုတဲ့၊ ပြဿနာဖြေရှင်းနည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး  ဖန်တီးမှု နဲ့ ဆန်းသစ်တီထွင်မှုကို မြှင့်တင်ဖို့အတွက် နည်းဗျူဟာတွေနဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ပေါင်းစပ်ပေးထားပါ တယ်။ ၎င်းက လူတွေရဲ့လိုအပ်ချက်ကို နားလည်ခြင်း၊ စိန်ခေါ်မှုများကိုသတ်မှတ်ခြင်းနဲ့ သုံးစွဲသူတွေအတွက် လက်တွေ့ကျတဲ့ ဖြေရှင်းနည်းတွေကို ဖန်တီးပေးပါတယ်။ Stanford d.school (Hasso Plattner Institute of Design at Stanford University) ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများမှ ဒီဇိုင်းတွေးခေါ်မှုကို ပုံဖော်ပေးခဲ့ပြီး၊ ယခုအခါ လုပ်ငန်းနယ်ပယ်များ၊ ပညာရေးနှင့် လူမှုရေးပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရာတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလျက်ရှိတာတွေ့ရပါတယ်။  ဒီဇိုင်းတွေးခေါ်မှုအတွက်

ဆုံးဖြတ်ချခြင်း ဆိုတာ ဘာလဲ။  ဆုံးဖြတ်ချက်တွေသည် ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ ဦးဆောင်ခြင်းနှင့် ထိန်းချုပ်ခြင်း နှင့် စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက် အားလုံးအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်တဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သို့သော်လည်း ဆုံးဖြတ်ချက် ချက်ရတဲ့ အခါတွင် များသောအားဖြင့် အစီအစဉ်ဆွဲခြင်း ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များနှင် ဆက်စပ်နေသောကြောင့်  ၎င်းသည် အစီအစဉ်ဆွဲခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများအတွက်  အရေးကြီးတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ် တစ်ခုပဲဖြစ်ပါတယ်။  ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်းကို တိကျခိုင်မာမှုရှိတဲ့ အရာများစွာမှ ဖြစ်သင့်ဖြစ်ထိုက်တဲ့ အရာတစ်ခုကို ရွေးချယ်သည့် လုပ်ဆောင်ချက် တစ်ခုလို့ ခေါ်ဆိုပါသည်။ ဆုံးဖြတ်ချက် ချနိုင်ခြင်း စွမ်းရည်ဆိုတာ ဘာလဲ။  ဆုံးဖြတ်ချက် ချနိုင်ခြင်းစွမ်းရည်သည် အခြေခံကျတဲ့  လိုအပ်ချက်များကို နားလည်နိုင်ပြီး နှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ရွေးချယ်မှုများကို အကဲဖြတ်ရန်နှင့် အကောင်းဆုံးရွေးချယ်မှုတစ်ခုသို့ ကျဉ်းမြောင်းသည့်စွမ်းရည်ဖြစ်သည်။  ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်းစွမ်းရည်သည် သုတေသနပြုခြင်း၊

ကိုယ်တိုင်စည်းကမ်းရှိမှုနဲ့တာဝန်ယူတတ်မှုက ဘဝအောင်မြင်မှုနဲ့လုပ်ငန်းခွင်အောင်မြင်မှုတွေရဖို့အ တွက်လိုအပ်တဲ့အခြေခံအချက်တွေပဲဖြစ်ပါတယ်။ လူအများကထင်သလို စည်းကမ်းဆိုတာ ကိုယ့်ကိုယ် ကိုတင်းကျပ်စွာထိန်းချုပ်ခြင်းမဟုတ်ပါဘူး။ တကယ်တော့စည်းကမ်းရှိတတ်မှုက ကိုယ့်ရဲ့အတွင်းစွမ်း အားကိုနားလည်ပြီး၊ စလုပ်ချင်စိတ်မရှိတဲ့အချိန်မှာတောင်မနားဘဲ အလေ့အထဖြစ်လာအောင်ဆောင် ရွက်တတ်မှုပါ။  တာဝန်ယူတတ်မှုကတော့ ကိုယ်လုပ်တဲ့အရာတွေကို ကိုယ့်ဘာသာတာဝန်ယူတတ်ပြီး အစဉ်မပြတ် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်တတ်ဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုနိုင်ရင် ကိုယ်တိုင်ရဲ့ရည်မှန်း ချက်ကိုဖြစ်စေ၊ အဖွဲ့ရဲ့ရည်ရွယ်ချက်ကိုဖြစ်စေ အောင်မြင်အောင်လုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့အင်အားကြီးစနစ် တစ်ခုဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။ 🟠 ကိုယ်ပိုင်စည်းကမ်းနဲ့နေထိုင်ခြင်းရဲ့အဓိပ္ပါယ် ကိုယ်ပိုင်စည်းကမ်းနဲ့နေထိုင်ခြင်းဆိုတာက ကိုယ့်ကိုယ်ကို ရှေ့ဆက်ဖို့တွန်းအားပေးနိုင်တဲ့အပြင် တက် ကြွမှုရှိပြီး ကိုယ်ခံစားနေရတဲ့ရုပ်ပိုင်း၊ စိတ်ပိုင်းအခြေအနေကိုထည့်မတွက်ဘဲ ကိုယ့်လုပ်ငန်းကို တာ ဝန်ယူလုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့စွမ်းရည်ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါက အရေးမကြီးတဲ့အရာတွေကိုလုပ်ဆောင်နေမိခြင်း မှကင်းဝေးစေပြီး အရေးကြီးတဲ့အရာတွေကို ဦးစားပေးအာရုံစိုက်နိုင်အောင် ကူညီပေးတတ်ပါတယ်။ တစ်ကမ္ဘာလုံးက ကိုယ်နဲ့ဆန့်ကျင်ဖက်ဖြစ်နေရင်တောင်မှပဲ ကိုယ်ပိုင်စည်းကမ်းနဲ့အညီ အမြင်ရှင်းရှင်းနဲ့ ရှေ့ဆက်ဖို့ ခွန်အားရှိနေနိုင်ပါတယ်။ မနက်စောစော ၅ နာရီမှာ အိပ်ရာထပြီး လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တာ၊ စာဖတ်တာ၊

စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မှုတည်ဆောက်ခြင်းနှင့် အပြောင်းအလဲကိုရင်ဆိုင်နည်း လူသားတိုင်းရဲ့ဘဝမှာ အပြောင်းအလဲဆိုတာ မလွဲမသွေကြုံတွေ့ရမယ့်အရာတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအ ပြောင်းအလဲတွေကို ကောင်းစွာရင်ဆိုင်နိုင်ဖို့ စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မှု (Resilience) ရှိဖို့က အရေးကြီးပါ တယ်။ စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်သူတွေဟာ အခက်အခဲတွေကိုကျော်လွှားနိုင်ပြီး ပြောင်းလဲမှုတွေကြားက အ တွေ့အကြုံအသစ်တွေကို အခွင့်အလမ်းအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်းရှိကြပါတယ်။ စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မှုဆိုတာ ဘာလဲ စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မှုဆိုတာ အခက်အခဲ၊ စိန်ခေါ်မှုနဲ့ အပြောင်းအလဲတွေကို ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားနိုင်စွမ်း ဖြစ် ပါတယ်။ ဒါဟာ မွေးရာပါအရည်အချင်းမဟုတ်ဘဲ လေ့ကျင့်တည်ဆောက်ယူရတဲ့စွမ်းရည်တစ်ခု ဖြစ်ပါ တယ်။ စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်သူတွေမှာတွေ့ရတဲ့အချက်များ စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မှုနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အယူအဆမှားများ စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မှုတည်ဆောက်ရန် အကြံပြုချက် (၁၀) ချက် ၁။ အထောက်အပံ့ကောင်းများ တည်ဆောက်ပါ ၂။ အခက်အခဲများကို စိန်ခေါ်မှုအဖြစ် ရှုမြင်ပါ ၃။ မပြောင်းလဲနိုင်တဲ့အရာများနဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင်နေထိုင်ပါ ၄။ လက်တွေ့ကျသော ရည်မှန်းချက်များချမှတ်ပါ ၅။

ကြိုတင်လုပ်ဆောင်လိုစိတ်ရှိသူများဟာ အလုပ်တစ်ခုကိုအစပြုလုပ်ဆောင်လေ့ရှိတာကြောင့် အခြားသူတွေက သူတို့ကို အောင်မြင်မှုကိုရယူနိုင်ကြတဲ့ခေါင်းဆောင်တွေလို့ မြင်ကြပါတယ်။ အလုပ်ခွင်မှာဆိုရင်လဲ ကိုယ့်ရဲ့စိတ် ကျေနပ်မှု၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းဆိုင်ရာအခွင့်အလမ်းတွေနဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုတွေကို တိုးမြှင့်လာစေဖို့ဆိုရင် ကြိုတင်ဖန်တီးလုပ်ဆောင်လိုတတ်တဲ့စိတ်ဓာတ်ရှိဖို့က အရေးကြီးလှပါတယ်။ ဒီသင်ခန်းစာမှာ – 🔵 ကြိုတင်လုပ်ဆောင်တတ်ခြင်းရဲ့ အဓိပ္ပါယ် ကြိုတင်လုပ်ဆောင်တတ်ခြင်းဆိုတာကတော့ တစ်ခုခုဖြစ်လာဖို့စောင့်ဆိုင်းနေမယ့်အစား ကိုယ်တိုင်တက်တက် ကြွကြွနဲ့ ဖန်တီးရယူဖို့အစပြုလုပ်ဆောင်ခြင်းပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုတက်ကြွတဲ့သူတွေဟာ အကြောင်းအရာ၊ အနေ အထားတစ်ခုနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဖြစ်လာနိုင်ခြေရှိတဲ့အကျိုးဆက်တွေ၊ လိုအပ်နိုင်ခြေတွေကို ကြိုတင်မှန်းဆလေ့ရှိ ကြပါတယ်။ သူတို့ဟာ ဘဝအောင်မြင်ရေးနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့အခွင့်အလမ်းတွေကိုရရှိဖို့အတွက် ကြုံတွေ့လာနိုင်တဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေကို ဘယ်လိုဖြေရှင်းရမလဲဆိုတာကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားတတ်ကြပါတယ်။ ကြိုတင်လုပ်ဆောင်တတ်ခြင်းစွမ်းရည်ကို အပိုင်းငါးခုနဲ့ခွဲခြားသတ်မှတ်လို့ရပါတယ်။ အဲဒါတွေကတော့ –  ခန့်မှန်းတတ်ခြင်း (Predict) ကြိုတင်လုပ်ဆောင်တတ်ဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ပထမဆုံးအဆင့်ကတော့ ဖြစ်လာနိုင်တဲ့အခက်အခဲတွေ ဒါမှမ ဟုတ် အခွင့်အလမ်းတွေကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်တဲ့စွမ်းရည်ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုလုပ်ဖို့ဆိုရင် ပတ်ဝန်းကျင်မှာဖြစ် နေတဲ့ပြောင်းလဲမှုတွေကို သတိထားပြီးအမြဲအဆင်သင့်ဖြစ်နေဖို့လိုပါတယ်။

၁။ နိဒါန်း လူ့အသိုင်းအဝိုင်းတွင် တိုးတက်မှုများ ဖော်ဆောင်ရန်နှင့် ရှုပ်ထွေးသော အခက်အခဲများအပေါ်၌ လမ်းကြောင်းသစ်များ ဖန်တီးရန်အတွက် ဖန်တီးမှု (Creativity) နှင့် ဆန်းသစ်တီထွင်မှု (Innovation) ဆိုသည့် စွမ်းရည်များသည် အလွန်အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပါသည်။ ဖန်တီးမှုသည် စိတ်ကူးသစ်များ ထုတ်ဖော်နိုင်စွမ်းကို ဆိုလိုပြီး၊ ဆန်းသစ်တီထွင်မှုကတော့ ထိုစိတ်ကူးအသစ်များကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ကာ တန်ဖိုးရှိသော ဖြေရှင်းနည်းတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဤစွမ်းရည်များသည် ဗိသုကာ၊ အနုပညာ၊ လုပ်ငန်းစီမံခန့်ခွဲမှု၊ နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် သိပ္ပံပညာရပ်များ အပါအဝင် မည်သည့်နယ်ပယ်တွင်မဆို အောင်မြင်မှုအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်သည်။ ၂။ ဖန်တီးမှု (Creativity) ဆိုတာဘာလဲ။ ဖန်တီးမှုဆိုသည်မှာ ရိုးရာအတွေးအခေါ်ဘောင်ပြင်ပမှ ထွက်ပေါ်လာသော၊ အသစ်ဖြစ်သော (Original)၊ မထင်မှတ်ထားသော (Novel) နှင့် အသုံးဝင်သော (Valuable)

၁။ ပဋိပက္ခဆိုတာဘာလဲ? ပဋိပက္ခဆိုသည်မှာ လူနှစ်ဦး သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသောသူများ (သို့မဟုတ် အုပ်စုများ) အကြား စိတ်ကူးများ၊ အကျိုးစီးပွားများ၊ တန်ဖိုးများ သို့မဟုတ် လိုအပ်ချက်များ မတူညီသည့်အခါ ဖြစ်ပေါ်လာသော သဘောထားကွဲလွဲမှု သို့မဟုတ် အငြင်းပွားမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ဆက်ဆံရေး၊ မိသားစု၊ အလုပ်ခွင် သို့မဟုတ် လူ့အဖွဲ့အစည်းအဆင့်တွင်ပင် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ၂။ ပဋိပက္ခဖြေရှင်းခြင်းရဲ့အရေးပါပုံ ပဋိပက္ခများကို ရှောင်ရှားရန် မဖြစ်နိုင်သော်လည်း ၎င်းတို့ကို ထိထိရောက်ရောက် ဖြေရှင်းနိုင်ခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ ပဋိပက္ခများကို ကောင်းစွာ ဖြေရှင်းနိုင်ခြင်းဖြင့်- ၃။ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပေါ်ရတဲ့ အကြောင်းအရင်းများ ပဋိပက္ခများသည် အကြောင်းအရင်းမျိုးစုံကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်- ၄။ ပဋိပက္ခဖြေရှင်းခြင်းအတွက် အခြေခံမူများ ပဋိပက္ခများကို ထိရောက်စွာ ဖြေရှင်းရန်အတွက် အောက်ပါ အခြေခံမူများကို