MYEO-01

နိဒါန်း။ ပဲပုပ်သီးနှံဟာ အသားဓာတ်ကြွယ်ဝပြီး ၎င်းမှရတဲ့ဆီကို ချက်ပြုတ်ဖို့ သုံးနိုင်လို့ ဟင်းသီး ဟင်းရွက်ဆီ ထုတ်လုပ်ရာမှာ အရေးပါတာကြောင့် ကုလသမဂ္ဂ အစားအစာနှင့်စိုက်ပျိုးရေး အဖွဲ့က မြေပဲအစား ဆီထွက်သီးနှံအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ လယ်မြေပေါ်မှာ စပါး ရိတ်သိမ်းပြီးရင် လက်ကျန် အစိုဓာတ်နဲ့ အလွယ်တကူ စိုက်ပျိုးနိုင်ပြီး စပါး-ပဲပုပ် အလှည့်ကျ စိုက်ခြင်းက ပိုးမွှားရောဂါကျရောက်ခြင်းကို သီးနှံ နှစ်မျိုးလုံးမှာ လျော့နည်းစေနိုင်ပါတယ်။ ပဲပုပ်ပင်ရဲ့အမြစ်တွေဟာ လေထဲကနိုက်ထရိုဂျင်ကို ဖမ်းယူနိုင်ပြီး အချို့က မြေဆီလွှာမှာ ကျန်ရစ်ပြီး အပင်များမှ စုပ်ယူ စားသုံးနိုင်တဲ့ နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ကို ရရှိနိုင်တယ်။  ရာသီဥတု။ ပဲပုပ်ဟာနွေးပြီး စွတ်စိုတဲ့ ရာသီဥတုကို နှစ်သက်ပါတယ်။ အပူချိန် ၂၆-၃၂ ဒီဂရီစင်တီ ဂရိတ်မှာအပင်ဖြစ်ထွန်းဖို့ အကောင်းဆုံးဖြစ်ပြီးတော့ မြေကြီးအပူချိန် ၁၆ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဟာ […]

စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အဓိက အဟန့်အတားများ နှင့် စိုက်ပျိုးနိုင်သော သီးနှံများ ရေ၊ မြေ၊ ရာသီဉတု တည်နေရာ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အဟန့်အတားများ စိုက်ပျိုးနိုင်သော သီးနှံအမျိုးအစားများ မိုး ဆောင်း နှစ်ရှည်ပင် ၁။ မိုးရေချိန် ၁၀၀ လက္မ အထက်နှင့် နုန်းမြေ/ လယ်မြေ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသစစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းမွန်ပြည်နယ်ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသ အစိုဓာတ် ထိန်းသိမ်း နိုင်စွမ်း နည်းခြင်းမြေအချဉ်ဓာတ် ကဲခြင်းပင်လယ်ရေငံ ဝင်ခြင်း စပါးပြောင်းဖူးဂုန်လျှော်ဉစားပင်ကျွဲနွားစာ နှမ်းနေကြာမြေပဲငရုတ်ပြောင်းဖူးပဲမျိုးစုံ (ကုလားပဲ၊ ပဲတီစိမ်း၊ မတ်ပဲ)ကျွဲနွားစာ အုန်းကွမ်းသီးရာဘာငှက်ပျောမင်းဂွတ်ဒူးရင်းနာနတ်ပိန္နဲသီဟိုသရက်ဓနိ ၂။ မိုးရေချိန် ၁၀၀ လက္မ အထက်နှင့် ကျောက် ကြေ မြေနု/ တောင်မြင့် နီညိုတော/ ပုပ္ပါးတောင် မြေ  အနောက်ရိုးမဒေသချင်းတောင်တန်းကချင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းကရင်ပြည်နယ်ကယားပြည်နယ် မြေအနိမ့်အမြင့် မညီညာခြင်းသီးနှံပင်အချို့ အအေးဒဏ် ခံနိုင်ရည်

သဘာဝမြေဩဇာတွေက ဘာ့ကြောင့် အရေးကြီးတာလဲ မြန်မာနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ အချို့မြေတွေဟာ သီးနှံအထွက်တိုးရေး ဦးစားပေးပြီး ဓာတုမြေသြဇာ တွေ ဓာတုပိုးသတ်ဆေးတွေ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် သုံးလာကြခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ သီးနှံ အလှည့်ကြ စိုက်တာထက် စီးပွားရေးတွက်ခြေ ကိုက်တဲ့ သီးနှံတစ်မျိုးတည်းကိုပဲ အမြဲစိုက်လာကြ ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ သဘာဝ မိခင်ကျောက်သားနဲ့ ရာသီဥတုကြောင့်လည်းကောင်း သီးနှံ၊ သစ်ပင်တွေအတွက် လိုအပ်တဲ့ အာဟာရဓါတ်တွေ လျော့နည်းနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ သီးနှံတွေ အထွက်တိုးဖို့ စနစ်တကျ စိုက်ရာမှာ မျိုးကောင်းမျိုးသန့် အသုံးပြုခြင်းနဲ့ ပိုးမွှား ရောဂါ ကာကွယ် တာတွေ လိုအပ်သလို မြေဆီဩဇာ ထက်သန်စေဖို့ မြေဆီလွှာ အခြေအနေကို သိရှိနားလည်ပြီး သင့်တော်တဲ့ မြေဩဇာကျွေးဖို့လဲ လိုအပ်ပါတယ်။ သဘာဝမြေဩဇာတွေက ဓာတ်မြေဩဇာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ရင် အာဟာရဓာတ် ပါဝင်မှု မများပေမယ့်

ဘာကြောင့် မြေနမူနာ ကောက်ရတာလဲ အပင်တွေအတွက် လိုအပ်တဲ့ အာဟာရဓာတ် အခြေအနေကို သိဖို့နဲ့ စိုက်ပျိုးတဲ့ သီးနှံနဲ့ သင့်လျော်တဲ့ မြေပြုပြင်ခြင်း၊ မြေဩဇာကျွေးခြင်းတွေကို ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။  မြေနမူနာကောက်ရာမှာ နွားချေး/သစ်ဆွေး/မြေဆွေးပုံအနီး၊ ရေတွင်း/မြောင်း/ရေထုတ် မြောင်းအနီး၊ မြေပြင်ချိန်မှာနောက်ဆုံး သယ်ယူ စုပုံတဲ့နေရာ၊ လှည်းလမ်းကြောင်း ချောက်ကမ်းပါး အနီး၊ မြေဩဇာကျွေးထားတဲ့ စိုက်ခင်းမြေ စတဲ့ နေရာတွေကို ရှောင်သင့်ပါတယ်။  မြေနမူနာကို ဘယ်လိုကောက်ရမှာလဲ ပထမဦးဆုံး မြေနမူနာကောက်မယ့်ကွင်းကို လေ့လာပါ။ ပြီးရင် ကွင်းကို ထောင့်ဖြတ် (သို့) ဇစ်ဇက်ပုံလျှောက်ပြီး တစ်ဧကကို နေရာ (၂၀) က နို့ဆီဘူးတစ်ဝက် ခန့်စီ မြေနမူနာ ကောက်ယူပါ။ မြေကြီးအပေါ်ယံမှာရှိနေတဲ့ မြက်တွေကိုဖယ်ပြီး ပေါက်ပြားနဲ့ V ပုံသဏ္ဍာန် ပေါက်ပြီး ၆

သီးနှံအထွက်နှုန်းကောင်းဖို့ ဘယ်အချက်တွေက သက်ရောက်နေပါသလဲ သီးနှံအထွက်နှုန်းကို အဓိကသက်ရောက်နေတဲ့အချက် နှစ်ချက် ရှိပါတယ်။ Internal factors လို့ခေါ်တဲ့ ပင်ပိုင်းအတွင်းအကြောင်းအရင်းနဲ့ External factors လို့ခေါ်တဲ့ ပင်ပိုင်းပြင်ပအကြောင်း အရင်း တွေပါ။  ပင်ပိုင်းအတွင်းအကြောင်းအရင်း ဆိုတာ အဓိကကတော့ မျိုးစေ့အရည်အသွေး၊ အထွက်နှုန်း၊ အပင် အတွင်း ဓာတုပစ္စည်းများပါဝင်မှု (အဆီ၊ ကဆီဓာတ် စတာတွေ)၊ ရင့်မှည့်မှု၊ အပူချိန်မြင့် မားမှု၊ ရေကြီးရေလျှံဖြစ်မှု၊ ဆားပေါက်မှု၊  ရောဂါပိုးမွှားများ ကျရောက်မှုဒဏ် စတာတွေကို ခံနိုင်ရည်ရှိမှု စတဲ့ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အကြောင်းအရင်းတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။  ပင်ပိုင်းအပြင်အကြောင်းအရင်း ဆိုတာ ရာသီဥတု၊ မြေဆီလွှာ၊ ဇီဝပိုင်းဆိုင်ရာဖြစ်စဉ်၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖြစ်စဉ် နဲ့ လူမှုစီးပွားရေးဆိုင်ရာအခြေအနေတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သီးနှံအထွက်နှုန်းကောင်းဖို့ ဘယ်အချက်တွေက အလွယ်တကူမြင်သာသလဲ ရာသီဥတုဆိုင်ရာ

စိုက်ပျိုးရေးဆိုတဲ့ ဝေါဟာရကို ဘယ်လို နားလည်သလဲ “Agriculture” ဆိုတာ လက်တင်ဘာသာ “Ager” (The Soil – မြေကြီး) နဲ့ “Cultura” (Cultivation – စိုက်ပျိုးခြင်း/ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်း) နှစ်ခုကို ပေါင်းထားတာပါ။ ဒါကြောင့်  “Agri-culture” ဆိုတာ “မြေကြီး (မြေဆီလွှာ) ပိုမိုကောင်းမွန်လာအောင် ပြုစု ထိန်းသိမ်း စိုက်ပျိုးခြင်း” လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် “Agriculture” ကို “စိုက်ပျိုးရေး” လို့ တိုက်ရိုက် သုံးနှုန်းလိုက်တော့  သီးနှံတွေ အထွက်တိုးဖို့ကိုပဲ အာရုံစိုက်ပြီး စိုက်ပျိုးမြေကို ရေရှည်တည်တံ့အောင် ထိန်းသိမ်းဖို့ကိစ္စ ကို “မေ့လျော့” သလို ဖြစ်လာကြပါတယ်။  သီးနှံအထွက်တိုးရေး ဦးစားပေးလာကြတော့ ဓာတုမြေသြဇာတွေ ဓာတုပိုးသတ်ဆေးတွေ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် သုံးလာကြတယ်။ သီးနှံအလှည့်ကြစိုက်တာထက် စီးပွားရေး

အင်တာ‌ဗျူး (Interview) ဆိုတာ ဘာလဲ ။ အင်တာဗျုးဆိုတာ လူအုပ်စု (သို့) ကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့ လစ်လပ်နေသော နေရာအတွက် လျှေက်ထားသူတစ်ယောက် အနေနဲ့ ကုမ္ပဏီ နှင့် အံဝင်ခွင်ကျ    ဖြစ်မဖြစ် အကဲဖြတ်ရန်၊ အရည်အချင်းများကို ဆန်းစစ်ရန် ပြုလုပ်သော အစည်းအဝေးတစ်ခု ပြုလုပ်ခြင်းပဲဖြစ်ပါတယ်။ အင်တာဗျူး ဘာကြောင့် လုပ်ရတာလဲ။ လျှောက်ထားသူက အလုပ်အတွက် သင့်လျော်မှုရှိမရှိ ဆုံးဖြတ်ရန်နှင့် ကုမ္ပဏီ ရဲ့  အလေ့အထတွေနဲ့ အံဝင်ဂွင် ဖြစ်မဖြစ် ဆုံးဖြတ် အကဲဖြတ်ရန် ဖြစ်ပါတယ်။ အင်တာဗျူးပုံစံများ။ လူတွေ့မေးမြန်းခြင်းအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရန် အချက်များ။ လူတွေ့မေးမြန်းရာတွင် မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ။ အင်တာဗျုးမတိုင်မီ လုပ်ဆောင်ရမည့် အချက်များ။ အင်တာဗျုးမေးမြန်းနေစဥ် လုပ်ဆောင်ရမည့် အချက်များ။ အင်တာဗျုးမေးမြန်းနေစဥ် ရှောင်ရှားသင့်သည့် အချက်များ။

ငွေကြေးစီမံ ခန့်ခွဲခြင်းဆိုတာ ဘာလဲ။ငွေကြေး စီမံခန့်ခွဲခြင်းဆိုတာ ငွေတွေက ဘယ်နေရာက လာပြီး ဘယ်ကိုသွားတယ်ဆိုတာကို ခြေရာခံခြင်း၊ ထိန်းချုပ်ခြင်းနဲ့ ပုံဖော်ပြီး စာရင်းနဲ့ တကွ မှတ်တမ်း ပြုစုခြင်း အမျိုးမျိုးပဲဖြစ်ပါတယ်။ သင်လမ်းစပျောက်သွားတဲ့ အချိန် ပြန်လည် တည့်မတ်ပေးမယ့် လက်ရှိနဲ့ အနာဂတ် ငွေကြေးစီမံမှုတွေ အတွက်  အစီစဉ်ချတဲ့ ကြီးမားတဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ အခြေခံငွေကြေးဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲခြင်းရဲ့ အရေးပါပုံ။လုပ်ငန်း လုပ်နေဆဲသူများဖြစ်စေ လူငယ်များအနေနဲ့  မိမိတို့ရဲ့  နေ့စဉ်  အသုံးစရိတ်များ ၊ ၀င်ငွေထွက်ငွေများနဲ့ လုပ်ငန်းရှင်များ အနေနဲ့လည်း မိမိတို့ရဲ့ ကုန်ပစ္စည်း တန်ဖိုး များကို စနစ်တကျ ရေးဆွဲတတ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။  အခြေခံကျတဲ့ ငွေစာရင်းရေးဆွဲခြင်း ၊ ကုန်ပစ္စည်းများ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ မိမိရဲ့ နေ့စဉ် လည်ပတ်ဝင်ငွေနဲ့ အသုံးစရိတ် စာရင်းများအား

လုပ်ငန်းခွင် အတွင်း လူမှုပေါင်းသင်း ဆက်ဆံရေး ပြေပြစ်မှုက အရေးကြီးတဲ့ ကဏ္ဍ တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ မိမိအနေနဲ့ မိမိ တာဝန်ယူထားတဲ့ နေရာတစ်ခုမှာ လုပ်ငန်းသဘောအရ တွေ့ဆုံရမယ့် လူအများနဲ့ ဆက်သွယ်ပြောဆိုတဲ့အခါ ပါးနပ်မှု၊ သတ္တိရှိမှု၊ ယုံကြည်မှု တည်ဆောက်မှုများကို ကျွမ်းကျင်စွာ တည်ဆောက်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ မိမိ ရဲ့ အဖွဲ့သားများနဲ့လည်း ကောင်းတဲ့ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုတွေ ယုံကြည်မှုတွေ တည်ဆောက်ထားဖို့ လိုပါတယ်။  သတ္တိရှိခြင်း ( မိမိ ကိုယ်ကိုယ်ကို ယုံကြည်မှုရှိခြင်း) လုပ်ငန်းခွင်မှာ သတ္တိရှိမှု လို့ခေါ်တဲ့ မိမိ ကိုယ်ကို ယုံကြည်မှုရှိရန် အလွန် အရေးကြီးပါတယ်။ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် အချင်းချင်း နားလည်မှု လွယ်ပြီး သင့်အား တရားမျှတမှုမရှိပဲ အခွင့်ကောင်းယူတဲ့ အခြေနေတွေမှာ သင့်ကိုယ့်သင်  ယုံကြည်မှု ရှိရှိ

လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း ရပိုင်ခွင့်များနှင့် တာဝန်များ ရပိုင်ခွင့်များ။ ။ လူတွေမှာ ရှိသင့်တဲ့ မျှော်လင့်ထားတဲ့ ပြုလုပ်သင့်တဲ့ ကျယ်ပြန့်ပြီး ယေဘုယျ ဆန်တဲ့ သဘောတူညီမှုတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အခွင့်အရေး/ရပိုင်ခွင့် ဥပမာတွေကတော့ လူသားတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အသက်ရှင်သန်ခွင့်၊ မွေးရာပါလွတ်လပ်မှုနဲ့ တန်းတူညီမျှမှု၊ လွတ်လပ်စွာ တွေးခေါ်မှု၊ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်နဲ့ ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်ခွင့်တွေဖြစ်ပါတယ်။ တာဝန်များ။ ။ လူတွေ လုပ်သင့်တယ်လို့ မျှော်လင့်ထားတဲ့ ကျယ်ပြန့်ပြီး ယေဘုယျ ဆန်တဲ့ သဘောတူညီမှုတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ တာဝန်တွေနဲ့ဆိုင်တဲ့ ဥပမာတွေမှာတော့ မြေယာဥပဒေတွေကို လိုက်နာခြင်း၊ အခွန်ပေးဆောင်ခြင်း၊ အခြားသူတွေရဲ့ အခွင့်အရေးကို မချိုးဖောက်ဘဲ ရိုးသားမှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ကမ္ဘာ့နေရာ တော်တော်များများမှာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အလုပ်သမားတစ်ယောက်အနေနဲ့ရသင့်တဲ့ အခြေခံအခွင့်အရေးတွေကတော့  တာဝန်ယူခြင်း လုပ်ငန်းခွင်မှာ အောင်မြင်တဲ့ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်တစ်ယောက်ဖြစ်ဖို့အတွက် တာဝန်သိစိတ်ရှိဖို့က အရေးကြီးပါတယ်။