Leadership နှင့် Management တို့၏ ကွာခြားချက်၊ ဆက်စပ်မှု၊ အယူအဆများနှင့် လက်တွေ့အသုံးချမှု
ယနေ့ခေတ် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းနဲ့အဖွဲ့အစည်းတွေဟာ အရင်ကထက် ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ပြောင်းလဲနေပါတယ်။ နည်း ပညာတိုးတက်မှု၊ Artificial Intelligence အသုံးပြုမှု၊ အလုပ်လုပ်ပုံပြောင်းလဲမှု၊ လူမျိုးစုံ၊ ယဉ်ကျေးမှုစုံ၊ အသက်အရွယ်စုံပါတဲ့အဖွဲ့တွေနဲ့ လုပ်ကိုင်ရမှု၊ အချက်အလက်ပမာဏများပြားလာမှုနဲ့ မသေချာမှုတွေကြောင့် ယနေ့ခေတ်မှာ “ခေါင်းဆောင်” ဆိုတာ အမိန့်ပေးနိုင်သူတစ်ယောက် ဖြစ်နေရုံနဲ့ မလုံလောက်တော့ပါဘူး။
ခေတ်မီခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ဟာ ဘယ်ကိုသွားရမလဲဆိုတဲ့ ဦးတည်ချက်ကို မြင်နိုင်ရမယ်၊ အခြားသူတွေ နားလည်အောင် ဆက်သွယ်နိုင်ရမယ်၊ အဖွဲ့ဝင်တွေရဲ့ စွမ်းရည်ကို ဖော်ထုတ်ပေးနိုင်ရမယ်၊ ပြောင်းလဲမှုတွေကို တုံ့ပြန်နိုင်ရမယ်၊ မတူညီတဲ့အမြင်တွေကို နားထောင်နိုင်ရမယ်၊ မသေချာတဲ့အခြေအနေမှာလည်း သင့်လျော်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချနိုင်ရမယ်။
ဒါကြောင့် Modern Leadership ဟာ “ကျွန်တော်က ခေါင်းဆောင်၊ မင်းတို့က လိုက်လုပ်” ဆိုတဲ့ အယူအဆကနေ “ကျွန်တော်တို့ ဘယ်ကိုသွားမလဲ၊ ဘာကြောင့်သွားမလဲ၊ ဘယ်လိုအတူတူလုပ်မလဲ” ဆိုတဲ့ ပူးပေါင်းခေါင်းဆောင်မှုပုံစံဆီ ပြောင်းလဲလာပါတယ်။
၁။ Leadership ဆိုတာ ဘာလဲ
Leadership ကို ရိုးရိုးပြောရရင် ဘုံရည်မှန်းချက်တစ်ခုကို အောင်မြင်ဖို့ လူတွေကို ဦးတည်ချက်ပေးခြင်း၊ လှုံ့ဆော်ခြင်းနဲ့ အတူတကွ လုပ်ဆောင်နိုင်အောင် ပေါင်းစည်းပေးခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
Leadership ဟာ ရာထူးနဲ့ တန်းတူမဟုတ်ပါဘူး။
လူတစ်ယောက်မှာ “Manager”, “Director”, “Principal” ဒါမှမဟုတ် “Team Leader” ဆိုတဲ့ ရာထူးရှိနေတယ်ဆိုတာနဲ့ ထိရောက်တဲ့ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက် ဖြစ်နေပြီလို့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။
အလားတူပဲ တရားဝင်ခေါင်းဆောင်ရာထူး မရှိတဲ့ လူတစ်ယောက်ကလည်း အခြားသူတွေကို လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်တယ်၊ အကြံဉာဏ်ပေးနိုင်တယ်၊ အဖွဲ့ကို အခက်အခဲတစ်ခုကနေ ဦးဆောင်ထွက်နိုင်တယ်ဆိုရင် ခေါင်းဆောင်မှုကို ပြသနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ခေတ်မီ Leadership ကို လူတစ်ဦးတည်းရဲ့ ဂုဏ်သတ္တိအဖြစ်သာ မမြင်တော့ဘဲ လူအများအတူ ပူးပေါင်းပြီး Direction – ဘယ်ကိုသွားမလဲ, Alignment – ဘယ်လိုအတူတကွလုပ်မလဲ, Commitment – ဒီရည်မှန်းချက်အတွက် ဘယ်လောက်အထိ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မလဲ ဆိုတာတွေ ဖြစ်ပေါ်လာစေတဲ့ လူမှုရေးလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုအဖြစ်လည်း နားလည်လာကြပါတယ်။
၂။ Management ဆိုတာ ဘာလဲ
Management ဆိုတာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုရဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေကို အောင်မြင်အောင် စီမံကိန်းရေးဆွဲခြင်း၊ တာဝန်ခွဲဝေခြင်း၊ အရင်းအမြစ်တွေ စီမံခြင်း၊ အလုပ်တွေ ကြီးကြပ်ခြင်း၊ အချိန်နဲ့ဘတ်ဂျက် ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ ရလဒ်ကို စောင့်ကြည့်ခြင်းနဲ့ ပြဿနာတွေ ဖြေရှင်းခြင်း စတဲ့ လုပ်ငန်းတွေကို စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဥပမာ ကျောင်းတစ်ကျောင်းမှာ Principal တစ်ယောက်က—
ဆရာ၊ ဆရာမတွေရဲ့ timetable စီစဉ်တာ၊
ကျောင်းအသုံးစရိတ် စီမံတာ၊
ပညာသင်နှစ်အစီအစဉ် ရေးဆွဲတာ၊
တာဝန်တွေ ခွဲဝေတာ၊
သတ်မှတ်ထားတဲ့လုပ်ငန်းတွေ အချိန်မီပြီးမပြီး စောင့်ကြည့်တာ၊
report တွေ စစ်ဆေးတာ
စတဲ့အလုပ်တွေ လုပ်ရင် Management လုပ်ဆောင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
Management ရဲ့ အဓိကမေးခွန်းက—
“အလုပ်ကို စနစ်တကျ၊ ထိရောက်စွာ ဘယ်လိုပြီးမြောက်အောင် လုပ်မလဲ”
ဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ Leadership နဲ့ Management ဘာကွာသလဲ
Leadership နဲ့ Management ကို တခါတရံ တူညီတဲ့အရာလို အသုံးပြုကြပေမယ့် သဘောတရားအရ အာရုံစိုက်ရာ မတူပါဘူး။
John Kotter ရဲ့ ထင်ရှားတဲ့ ရှင်းလင်းချက်အရ Management နဲ့ Leadership ဟာ အစားထိုးသုံးလို့ရတဲ့ အရာနှစ်ခုမဟုတ်ဘဲ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအတွက် လိုအပ်တဲ့ ကွဲပြားသော်လည်း အပြန်အလှန်ဖြည့်ဆည်းပေးသော လုပ်ဆောင်မှုနှစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။
Management က—
“ဘယ်လိုလုပ်မလဲ”
“ဘယ်သူလုပ်မလဲ”
“ဘယ်အချိန်ပြီးရမလဲ”
“ဘယ်လောက်ကုန်မလဲ”
“အလုပ်စနစ်တကျဖြစ်ရဲ့လား”
ဆိုတာကို အဓိကအာရုံစိုက်ပါတယ်။
Leadership က—
“ဘယ်ကိုသွားမလဲ”
“ဘာကြောင့် ဒီကိုသွားသင့်သလဲ”
“လူတွေကို ဘယ်လိုယုံကြည်အောင်လုပ်မလဲ”
“ပြောင်းလဲမှုကို ဘယ်လိုဦးဆောင်မလဲ”
“လူတွေကို ဘယ်လိုလှုံ့ဆော်မလဲ”
ဆိုတာကို ပိုအာရုံစိုက်ပါတယ်။
ရိုးရှင်းတဲ့ဥပမာတစ်ခုနဲ့ပြောရရင်—
Leadership က တောင်ဘယ်တောင်ကို တက်သင့်လဲ ဆုံးဖြတ်တာဖြစ်ပြီး၊ Management က အဲဒီတောင်ကို အချိန်မီနဲ့ လုံခြုံစွာ ဘယ်လိုတက်မလဲ စီမံတာ ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ Leadership နှင့် Management တို့ ဘယ်နေရာမှာ ထပ်တူကျသလဲ
Leadership နဲ့ Management က ကွာခြားပေမယ့် လက်တွေ့မှာ လုံးဝခွဲလို့ မရပါဘူး။
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်မှာ Vision ကောင်းရှိပေမယ့် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်တဲ့ Management Skill မရှိရင် ရည်မှန်းချက်ဟာ စိတ်ကူးတစ်ခုအနေနဲ့ပဲ ကျန်နိုင်ပါတယ်။
အလားတူ Manager တစ်ယောက်က အလုပ်တွေကို အလွန်စနစ်တကျ စီမံနိုင်ပေမယ့် ဘယ်ကိုသွားသင့်သလဲဆိုတဲ့ Vision မရှိရင် မလိုအပ်တော့တဲ့အလုပ်တစ်ခုကိုတောင် အလွန်ထိရောက်စွာ ဆက်လုပ်နေမိနိုင်ပါတယ်။
ဥပမာ ကျောင်းတစ်ကျောင်းမှာ Digital Learning System အသစ်တစ်ခု စတင်အသုံးပြုချင်တယ်ဆိုပါစို့။
Leadership ဘက်မှာ—
ဘာကြောင့် Digital Learning လိုအပ်သလဲ၊
ကျောင်းသားတွေအတွက် ဘယ်လိုအကျိုးရှိမလဲ၊
ဆရာတွေ ဘာကြောင့်ပါဝင်သင့်သလဲ၊
ဘယ်လိုပြောင်းလဲမှုကို ရည်ရွယ်သလဲ
ဆိုတာကို ရှင်းပြရပါမယ်။
Management ဘက်မှာတော့—
ဘယ် Platform သုံးမလဲ၊
Budget ဘယ်လောက်လိုမလဲ၊
Training ဘယ်နေ့လုပ်မလဲ၊
ဘယ်သူတွေ တာဝန်ယူမလဲ၊
Progress ကို ဘယ်လိုစောင့်ကြည့်မလဲ
ဆိုတာတွေကို စီမံရပါမယ်။
ဒါကြောင့် ခေတ်မီခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ဟာ Lead လည်းလုပ်နိုင်၊ Manage လည်းလုပ်နိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
၅။ ခေတ်မီ Leadership အယူအဆ
အရင်ခေတ်က Leadership ကို “Heroic Leader” ပုံစံနဲ့ မြင်တတ်ကြပါတယ်။ အရာအားလုံးသိတဲ့ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်က ဆုံးဖြတ်ပြီး အခြားသူတွေ လိုက်နာကြတဲ့ပုံစံ ဖြစ်ပါတယ်။
ခေတ်မီအဖွဲ့အစည်းတွေမှာတော့ ပြဿနာတွေ ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာတဲ့အတွက် လူတစ်ယောက်တည်းမှာ အဖြေအားလုံးရှိဖို့ မဖြစ်နိုင်တော့ပါဘူး။
ဒါကြောင့် Modern Leadership က—
Command ထက် Collaboration၊
Control ထက် Empowerment၊
အရာအားလုံးသိခြင်းထက် Continuous Learning၊
အမိန့်ပေးခြင်းထက် Communication၊
တစ်ယောက်တည်းဆုံးဖြတ်ခြင်းထက် Participation၊
Status ထက် Trust
တို့ကို ပိုမိုအလေးထားလာပါတယ်။
၆။ Visionary Thinking – အနာဂတ်ကို မြင်နိုင်ခြင်း
Modern Leader တစ်ယောက်ရဲ့ အရေးအကြီးဆုံးအရည်အချင်းတစ်ခုက Vision ရှိခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
Vision ဆိုတာ “အနာဂတ်မှာ ကျွန်တော်တို့ ဘယ်လိုဖြစ်ချင်သလဲ” ဆိုတဲ့ ပုံရိပ်ဖြစ်ပါတယ်။
ကောင်းမွန်တဲ့ Leader ဟာ လက်ရှိနေ့စဉ်ပြဿနာတွေကိုသာ ဖြေရှင်းနေရုံမဟုတ်ဘဲ အနာဂတ်ကိုလည်း ကြည့်နိုင်ရပါတယ်။
ဥပမာ ဆရာတစ်ယောက်အနေနဲ့—
“ဒီနှစ် စာမေးပွဲအောင်ဖို့”
ကိုသာ စဉ်းစားတာထက်—
“ကျောင်းသားတွေ ကျောင်းပြီးသွားတဲ့အခါ လွတ်လပ်စွာ စဉ်းစားနိုင်တဲ့၊ ပြဿနာဖြေရှင်းနိုင်တဲ့၊ တာဝန်ယူတတ်တဲ့ လူငယ်တွေဖြစ်လာဖို့”
ဆိုတဲ့ ရေရှည် Vision ရှိနိုင်ပါတယ်။
Vision ကောင်းတစ်ခုဟာ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်တည်း သိထားရုံနဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး။ အဖွဲ့ဝင်တွေ နားလည်ပြီး ကိုယ်တိုင်ပါဝင်ချင်လာအောင် ရှင်းပြနိုင်ရပါတယ်။
၇။ Effective Communication – ထိရောက်သော ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှု
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ရဲ့ Vision ဘယ်လောက်ကောင်းကောင်း အခြားသူတွေ နားမလည်ရင် အသုံးမဝင်နိုင်ပါဘူး။
ဒါကြောင့် Communication ဟာ Modern Leadership ရဲ့ အခြေခံ Skill တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
Effective Communication ဆိုတာ စကားကောင်းကောင်းပြောနိုင်ခြင်းတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။
ရှင်းလင်းစွာပြောနိုင်ခြင်း၊
အာရုံစိုက်နားထောင်နိုင်ခြင်း၊
Feedback ပေးနိုင်ခြင်း၊
မေးခွန်းကောင်းတွေ မေးနိုင်ခြင်း၊
ခက်ခဲတဲ့အကြောင်းအရာကို ရိုးရှင်းစွာ ရှင်းပြနိုင်ခြင်း၊
ပဋိပက္ခအခြေအနေမှာ တည်ငြိမ်စွာ ပြောဆိုနိုင်ခြင်း
တို့လည်း ပါဝင်ပါတယ်။
ခေါင်းဆောင်တွေဟာ မိမိတို့သိသလောက် အမြဲပြောဖို့ထက် လူတွေကို နားထောင်နိုင်ဖို့လည်း လိုပါတယ်။
ခေတ်မီအဖွဲ့အစည်းမှာ “I have the answer” ဆိုတာထက် “What do you think?” လို့ မေးနိုင်ခြင်းဟာ အရေးကြီးတဲ့ Leadership Skill ဖြစ်လာပါတယ်။
၈။ Emotional Intelligence – စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ ဉာဏ်ရည်
Emotional Intelligence ဆိုတာ ကိုယ့်ရဲ့စိတ်ခံစားမှုကို နားလည်နိုင်ခြင်း၊ ထိန်းညှိနိုင်ခြင်းနဲ့ အခြားသူတွေရဲ့ ခံစားချက်ကို သိရှိနားလည်ပြီး သင့်တော်စွာ တုံ့ပြန်နိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အတွက် အဓိကအားဖြင့်—
Self-awareness
ကိုယ်ဘာခံစားနေရသလဲ၊ ကိုယ့်အားသာချက်နဲ့ အားနည်းချက်တွေ ဘာတွေလဲ သိခြင်း။
Self-management
စိတ်တိုနေတဲ့အချိန် ချက်ချင်းမတုံ့ပြန်ဘဲ ကိုယ့်စိတ်ကို ထိန်းညှိနိုင်ခြင်း။
Empathy
အခြားသူတစ်ယောက်ရဲ့ နေရာကနေ အခြေအနေကို နားလည်ကြည့်နိုင်ခြင်း။
Relationship Management
ယုံကြည်မှုရှိတဲ့ ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်နိုင်ခြင်းနဲ့ ပဋိပက္ခကို ထိရောက်စွာ ဖြေရှင်းနိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပါတယ်။
Modern Leader ဟာ IQ ကောင်းရုံနဲ့ မလုံလောက်ဘဲ လူတွေနဲ့ အလုပ်လုပ်နိုင်တဲ့ Emotional Intelligence လည်း လိုအပ်ပါတယ်။
၉။ Empathy – ကိုယ်ချင်းစာနားလည်မှု
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ဟာ အဖွဲ့ဝင်တွေကို Resources ဒါမှမဟုတ် Workforce လို့သာ မမြင်ဘဲ လူသားတွေအဖြစ် နားလည်နိုင်ဖို့လိုပါတယ်။
အဖွဲ့ဝင်တစ်ယောက် အလုပ်နောက်ကျနေတယ်ဆိုပါစို့။
“သူတာဝန်မယူဘူး”
လို့ ချက်ချင်းသတ်မှတ်မယ့်အစား—
“ဘာအခက်အခဲရှိနေလဲ”
လို့ မေးနိုင်ရပါတယ်။
Empathy က တာဝန်မယူတာကို လက်ခံပေးခြင်းမဟုတ်ပါဘူး။ အခြေအနေကို နားလည်ပြီး တာဝန်ယူမှုရှိအောင် သင့်လျော်တဲ့ အကူအညီနဲ့ လမ်းညွှန်မှုပေးခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
၁၀။ Decision-Making – ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်မှု
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ရဲ့ အလုပ်မှာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချရတာ မလွဲမသွေ ပါဝင်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် Modern Leadership မှာ “Leader ပြောတာပဲ အတည်” ဆိုတာမျိုး မဟုတ်တော့ပါဘူး။
ဆုံးဖြတ်ချက်ကောင်းတစ်ခုအတွက်—
အချက်အလက် စုဆောင်းခြင်း၊
သက်ဆိုင်သူတွေရဲ့ အမြင်ကို နားထောင်ခြင်း၊
ရွေးချယ်စရာတွေကို နှိုင်းယှဉ်ခြင်း၊
ဖြစ်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်တွေကို စဉ်းစားခြင်း၊
Ethical Impact ကို စဉ်းစားခြင်း၊
ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် ရလဒ်ကို ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း
တို့ လိုအပ်ပါတယ်။
Data ရှိတာတစ်ခုတည်းနဲ့ အကောင်းဆုံးဆုံးဖြတ်ချက် ဖြစ်မလာနိုင်ပါဘူး။ လူတွေအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မလဲ၊ အဖွဲ့ရဲ့တန်ဖိုးတွေနဲ့ ကိုက်ညီသလားဆိုတာလည်း စဉ်းစားရပါတယ်။
၁၁။ Adaptability – ပြောင်းလဲမှုနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်နိုင်မှု
ခေတ်မီ Leadership ရဲ့ အရေးကြီးဆုံးအချက်တစ်ခုက Adaptability ဖြစ်ပါတယ်။
အရင်ကအောင်မြင်ခဲ့တဲ့နည်းလမ်းက နောက်တစ်ကြိမ်မှာလည်း အောင်မြင်မယ်လို့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။
Technology ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။
လူတွေရဲ့လိုအပ်ချက် ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။
Policy ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။
စျေးကွက်အခြေအနေ ပြောင်းနိုင်ပါတယ်။
AI ကြောင့် အလုပ်လုပ်ပုံပြောင်းနိုင်ပါတယ်။
ဒီအခြေအနေမှာ Leader က—
“အရင်ကဒီလိုပဲလုပ်ခဲ့တာ”
လို့ ဖက်တွယ်နေမယ့်အစား—
“အခုအခြေအနေမှာ ဘာပြောင်းသင့်လဲ”
လို့ မေးနိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။
Adaptable Leader ဟာ ပြောင်းလဲမှုကို ကြောက်ရုံမဟုတ်ဘဲ သင်ယူဖို့ အခွင့်အရေးတစ်ခုအဖြစ် မြင်နိုင်ပါတယ်။
၁၂။ Learning Agility – ဆက်လက်သင်ယူနိုင်စွမ်း
Modern Leader ဆိုတာ အရာအားလုံးသိတဲ့လူ မဟုတ်ပါဘူး။
မသိတာကို သိပြီး မြန်မြန်သင်ယူနိုင်တဲ့လူ ဖြစ်ပါတယ်။
Learning Agility ဆိုတာ အတွေ့အကြုံအသစ်ကနေ သင်ယူနိုင်ခြင်း၊ အမှားကနေ သင်ခန်းစာယူနိုင်ခြင်းနဲ့ သင်ယူထားတာကို အခြေအနေအသစ်မှာ အသုံးချနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်က—
“ကျွန်တော် ဒီအကြောင်းမသိသေးဘူး၊ လေ့လာရအောင်”
လို့ ပြောနိုင်တာဟာ အားနည်းချက်မဟုတ်ပါဘူး။
အဲဒါက Growth Mindset ရှိတဲ့ ခေါင်းဆောင်မှု ဖြစ်ပါတယ်။
၁၃။ Collaboration – ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်နိုင်မှု
ယနေ့ခေတ် ပြဿနာအများစုဟာ လူတစ်ယောက်တည်း ဖြေရှင်းလို့ မရတော့ပါဘူး။
ဒါကြောင့် Modern Leadership က Collaboration ကို အလွန်အလေးထားပါတယ်။
ကောင်းမွန်တဲ့ Leader ဟာ—
လူတွေကို ချိတ်ဆက်ပေးနိုင်တယ်၊
မတူညီတဲ့ အမြင်တွေကို နားထောင်တယ်၊
အဖွဲ့ဝင်တွေကို အားသာချက်အလိုက် တာဝန်ပေးတယ်၊
အောင်မြင်မှုကို ကိုယ်တစ်ယောက်တည်း ယူမထားဘူး၊
အဖွဲ့ရဲ့အောင်မြင်မှုကို အားလုံးနဲ့ မျှဝေတယ်။
Collaborative Leadership မှာ—
“ငါ့အဖွဲ့အတွက် လူတွေ အလုပ်လုပ်တယ်”
ဆိုတာထက်—
“ကျွန်တော်တို့ အတူတူ ရလဒ်ဖန်တီးကြတယ်”
ဆိုတဲ့ အယူအဆ ပိုအရေးကြီးပါတယ်။
၁၄။ Empowerment – အခြားသူများကို လုပ်ပိုင်ခွင့်ပေးခြင်း
အားကောင်းတဲ့ Leader ဆိုတာ အရာအားလုံးကို ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်ထားတဲ့သူ မဟုတ်ပါဘူး။
အခြားသူတွေပါ ဆုံးဖြတ်နိုင်၊ တာဝန်ယူနိုင်၊ ဖွံ့ဖြိုးနိုင်အောင် အခွင့်အရေးပေးနိုင်တဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။
ဥပမာ Team Leader တစ်ယောက်က အဖွဲ့ဝင်တွေ ဘာလုပ်လုပ် အမြဲခွင့်တောင်းခိုင်းနေရင် အလုပ်နှေးနိုင်သလို လူတွေရဲ့ Initiative လည်း ကျဆင်းနိုင်ပါတယ်။
Empowering Leader က—
ရည်မှန်းချက်ကို ရှင်းပြတယ်၊
တာဝန်နဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်ပေးတယ်၊
လိုအပ်တဲ့ Resource ပေးတယ်၊
အမှားကနေ သင်ယူခွင့်ပေးတယ်၊
လိုအပ်ချိန်မှာ Coaching ပေးတယ်။
ဒီလိုလုပ်ခြင်းက နောက်ထပ်ခေါင်းဆောင်တွေ ဖွံ့ဖြိုးလာဖို့ အခွင့်အရေးပေးပါတယ်။
၁၅။ Trust – ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ခြင်း
Leadership မှာ Trust မရှိရင် Collaboration ခက်ခဲပါတယ်။
Trust တည်ဆောက်ဖို့ Leader က—
ပြောထားတာကို လုပ်ခြင်း၊
မမျှတမှုမပြုခြင်း၊
အမှားရှိရင် ဝန်ခံခြင်း၊
သတင်းအချက်အလက်ကို တတ်နိုင်သမျှ ပွင့်လင်းစွာ မျှဝေခြင်း၊
အခြားသူတွေရဲ့ အမြင်ကို လေးစားခြင်း၊
အဖွဲ့ဝင်တွေကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း
တို့ လုပ်ရပါတယ်။
လူတွေက ခေါင်းဆောင်ကို ယုံကြည်တဲ့အခါ မသေချာတဲ့ ပြောင်းလဲမှုအခြေအနေမှာတောင် ပူးပေါင်းပါဝင်ဖို့ ပိုလွယ်ကူပါတယ်။
၁၆။ Integrity နှင့် Ethical Leadership
Modern Leader တစ်ယောက်ဟာ အောင်မြင်မှုရဖို့သာ အာရုံစိုက်လို့ မရပါဘူး။
“ဘယ်လိုနည်းလမ်းနဲ့ အောင်မြင်သလဲ” ဆိုတာလည်း အရေးကြီးပါတယ်။
Integrity ဆိုတာ ကိုယ်ပြောတာနဲ့ ကိုယ်လုပ်တာ ကိုက်ညီခြင်း၊ ကိုယ်ကျင့်တရားနဲ့ တန်ဖိုးထားမှုတွေကို ထိန်းသိမ်းခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဥပမာ—
Team Member တွေကို အချိန်မီလာဖို့ ပြောပြီး Leader ကိုယ်တိုင် အမြဲနောက်ကျရင် ယုံကြည်မှု ကျဆင်းနိုင်ပါတယ်။
Transparency ပြောပြီး အရေးကြီးတဲ့သတင်းတွေ ဖုံးကွယ်ထားရင်လည်း Trust ပျက်နိုင်ပါတယ်။
Ethical Leader ဟာ—
“ဒါလုပ်ရင် အောင်မြင်မလား”
ဆိုတာနဲ့အတူ—
“ဒါလုပ်တာ မှန်ကန်သလား”
“လူတွေကို ထိခိုက်မလား”
“မျှတမှုရှိသလား”
ဆိုတာတွေကိုလည်း မေးပါတယ်။
၁၇။ Inclusive Leadership – အားလုံးပါဝင်နိုင်သော ခေါင်းဆောင်မှု
Modern Workplace နဲ့ ပညာရေးပတ်ဝန်းကျင်မှာ အသက်အရွယ်၊ Gender၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကား၊ အတွေ့အကြုံနဲ့ အမြင်မတူတဲ့ လူတွေ အတူအလုပ်လုပ်နေကြပါတယ်။
Inclusive Leader ဟာ လူတိုင်းကို တူညီအောင် ပြောင်းလဲဖို့ မကြိုးစားပါဘူး။
အဲဒီအစား—
ကွဲပြားမှုကို တန်ဖိုးတစ်ခုအဖြစ် မြင်တယ်၊
မတူတဲ့အသံတွေကို နားထောင်တယ်၊
တိတ်တိတ်နေတတ်သူတွေလည်း ပါဝင်ခွင့်ရအောင် ဖန်တီးတယ်၊
Bias ကို ပြန်လည်ဆန်းစစ်တယ်၊
လူတိုင်းကို လေးစားမှုရှိစွာ ဆက်ဆံတယ်။
Diversity ရှိရုံနဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး။ လူတွေက ကိုယ့်အမြင်ကို လွတ်လပ်စွာပြောနိုင်တဲ့ အခြေအနေကို ဖန်တီးပေးနိုင်ဖို့လည်း လိုပါတယ်။
၁၉။ Psychological Safety ဖန်တီးခြင်း
Psychological Safety ရှိတဲ့အဖွဲ့ဆိုတာ အဖွဲ့ဝင်တွေက—
“မသိဘူး”
“အကူအညီလိုတယ်”
“ကျွန်တော် ဒီအမြင်ကို မတူဘူး”
“ဒီမှာ ပြဿနာတစ်ခုရှိတယ်”
“ဒီတစ်ခေါက် ကျွန်တော်မှားသွားတယ်”
ဆိုတာတွေကို အရှက်ရမှာ၊ အပြစ်ပေးခံရမှာ မကြောက်ဘဲ ပြောနိုင်တဲ့ အဖွဲ့ဖြစ်ပါတယ်။
ခေါင်းဆောင်က မတူညီတဲ့အမြင်ပြောသူကို အမြဲအပြစ်တင်ရင် နောက်ပိုင်းမှာ အဖွဲ့ဝင်တွေ ပြဿနာမြင်ရင်တောင် တိတ်နေကြနိုင်ပါတယ်။
Leader က—
“အဲဒီအမြင် စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတယ်။ နောက်ထပ်ရှင်းပြပါ”
လို့ တုံ့ပြန်ပေးနိုင်ရင် သင်ယူမှုနဲ့ Innovation ကို အားပေးနိုင်ပါတယ်။
၂၀။ Conflict Management – ပဋိပက္ခကို စီမံနိုင်မှု
အဖွဲ့မှာ မတူညီတဲ့လူတွေ ရှိတဲ့အတွက် Conflict လုံးဝမရှိအောင် လုပ်ဖို့ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။
ထိရောက်တဲ့ခေါင်းဆောင်ဟာ Conflict ကို ဖျောက်ဖျက်ဖို့ မကြိုးစားဘဲ ကောင်းမွန်စွာ စီမံဖို့ ကြိုးစားပါတယ်။
Conflict ဖြစ်လာရင်—
လူနဲ့ပြဿနာကို ခွဲမြင်ပါ။
နှစ်ဖက်လုံးကို နားထောင်ပါ။
အပြစ်ရှာခြင်းထက် အကြောင်းရင်းကို ရှာပါ။
Common Goal ကို ပြန်လည်အာရုံစိုက်ပါ။
ဖြေရှင်းချက်ကို ပူးပေါင်းရှာပါ။
ဥပမာ “ဘယ်သူမှားလဲ” လို့သာ မေးမယ့်အစား—
“ပြဿနာက ဘာလဲ၊ နောက်တစ်ခါမဖြစ်အောင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ”
လို့ မေးခြင်းက ပိုမိုအကျိုးရှိပါတယ်။
၂၁။ Change Leadership – ပြောင်းလဲမှုကို ဦးဆောင်ခြင်း
Leadership ရဲ့ အရေးကြီးတဲ့အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုက ပြောင်းလဲမှုကို ဦးဆောင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
လူတွေဟာ Change ကို အမြဲမနှစ်သက်တာမဟုတ်ပါဘူး။ တခါတရံ—
ဘာကြောင့်ပြောင်းရမလဲ မသိခြင်း၊
အပြောင်းအလဲကြောင့် ကိုယ့်အလုပ်ပျောက်မလား စိုးရိမ်ခြင်း၊
အသစ်ကို မကျွမ်းကျင်သေးခြင်း၊
ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ မပါဝင်ရခြင်း
ကြောင့် Resistance ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
Leader က Change တစ်ခုကို အမိန့်ပေးရုံထက်—
Why – ဘာကြောင့်လိုအပ်သလဲ
What – ဘာပြောင်းမလဲ
How – ဘယ်လိုပြောင်းမလဲ
Support – ဘယ်လိုကူညီပေးမလဲ
ဆိုတာတွေကို ရှင်းပြရပါတယ်။
၂၂။ Digital Leadership နှင့် AI Literacy
Modern Leader တွေအတွက် Digital Literacy ဟာ တဖြည်းဖြည်း မရှိမဖြစ်အရည်အချင်း ဖြစ်လာပါတယ်။
Leader ကိုယ်တိုင် Programmer ဖြစ်ဖို့ မလိုအပ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့်—
Digital Tools ဘာလုပ်နိုင်သလဲ၊
Data ကို ဘယ်လိုအသုံးချနိုင်သလဲ၊
AI ကို ဘယ်အလုပ်မှာ အသုံးပြုသင့်သလဲ၊
AI ရလဒ်ကို ဘယ်လိုစစ်ဆေးသင့်သလဲ၊
Privacy နဲ့ Data Security ဘာကြောင့်အရေးကြီးသလဲ၊
Technology သုံးခြင်းကြောင့် လူတွေအပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်နိုင်သလဲ
ဆိုတာကို အခြေခံနားလည်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
Modern Leader ရဲ့ တာဝန်က Technology ကို အမြဲအသစ်ဆုံးအဖြစ် အသုံးပြုဖို့ မဟုတ်ဘဲ Technology ကို လူတွေနဲ့ အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ရည်မှန်းချက်အတွက် တာဝန်ယူမှုရှိစွာ အသုံးချဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။
၂၃။ Coaching Mindset – လူတွေကို ဖွံ့ဖြိုးပေးနိုင်ခြင်း
Traditional Manager တစ်ယောက်က—
“ဒီလိုလုပ်”
လို့ ပြောနိုင်ပါတယ်။
Coaching Leader ကတော့—
“မင်းဘယ်လိုစဉ်းစားထားလဲ”
“ဘာအခက်အခဲရှိလဲ”
“ဘယ်ရွေးချယ်မှုတွေ ရှိသေးလဲ”
“နောက်တစ်ဆင့် ဘာလုပ်မလဲ”
လို့ မေးနိုင်ပါတယ်။
ဒီပုံစံက အဖွဲ့ဝင်ကို အဖြေပေးရုံမဟုတ်ဘဲ ကိုယ်တိုင်စဉ်းစားပြီး ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်း တိုးတက်လာစေပါတယ်။
ကောင်းမွန်တဲ့ Leader ဟာ Followers ကောင်းတွေ ဖန်တီးရုံမဟုတ်ဘဲ နောက်ထပ် Leader တွေကို ဖွံ့ဖြိုးပေးနိုင်သူ ဖြစ်ပါတယ်။
၂၄။ Resilience – ပြန်လည်ရပ်တည်နိုင်စွမ်း
Leadership လုပ်တဲ့အခါ အရာအားလုံး အစီအစဉ်အတိုင်း ဖြစ်မှာမဟုတ်ပါဘူး။
Project ပျက်နိုင်ပါတယ်။
ဆုံးဖြတ်ချက်မှားနိုင်ပါတယ်။
ဝေဖန်ခံရနိုင်ပါတယ်။
အဖွဲ့ထဲမှာ ပြဿနာဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
Modern Leader ဟာ အခက်အခဲမကြုံရတဲ့သူ မဟုတ်ပါဘူး။ အခက်အခဲကြုံပြီးနောက်—
“ဘာဖြစ်သွားလဲ”
“ဘာသင်ယူလိုက်ရလဲ”
“နောက်တစ်ခါ ဘာပြောင်းမလဲ”
လို့ ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီး ရှေ့ဆက်နိုင်တဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။
Resilience ဆိုတာ မကျရှုံးဖူးခြင်းမဟုတ်ဘဲ ကျရှုံးမှုကနေ သင်ယူပြီး ပြန်လည်ရှေ့ဆက်နိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
၂၅။ Leadership ကို လက်တွေ့ဘယ်လိုဖွံ့ဖြိုးမလဲ
Leadership ဟာ မွေးရာပါအရည်အချင်းသာ မဟုတ်ဘဲ လေ့ကျင့်ဖွံ့ဖြိုးနိုင်တဲ့ Skill ဖြစ်ပါတယ်။
နေ့စဉ်အလေ့အကျင့်အနေနဲ့—
၁။ နားထောင်ပါ။
ပြန်ဖြေဖို့အတွက်သာ မနားထောင်ဘဲ နားလည်ဖို့ နားထောင်ပါ။
၂။ Feedback တောင်းပါ။
“ကျွန်တော် ဘာပိုကောင်းအောင်လုပ်နိုင်မလဲ” လို့ မေးပါ။
၃။ Reflection လုပ်ပါ။
နေ့အဆုံးမှာ “ဒီနေ့ ဘာကောင်းခဲ့လဲ၊ ဘာပြင်ရမလဲ” ပြန်စဉ်းစားပါ။
၄။ အခြားသူတွေကို အခွင့်အရေးပေးပါ။
အလုပ်အားလုံးကို ကိုယ်တိုင်လုပ်မယ့်အစား တာဝန်ပေးပြီး သင်ယူခွင့်ပေးပါ။
၅။ မသိတာကို ဝန်ခံပါ။
ပြီးရင် လေ့လာပါ။
၆။ အမှားကို လက်ခံပါ။
အကြောင်းပြချက်ရှာမယ့်အစား သင်ခန်းစာယူပါ။
၇။ Vision ကို ပြောပါ။
လူတွေ ဘာလုပ်ရမလဲသိရုံမဟုတ်ဘဲ ဘာကြောင့်လုပ်နေရသလဲ သိအောင်လုပ်ပါ။
၈။ ကိုယ်တိုင် Role Model ဖြစ်ပါ။
အခြားသူတွေက လုပ်စေချင်တဲ့ အပြုအမူကို ကိုယ်တိုင် စတင်ပြသပါ။
၂၆။ Modern Leader အတွက် Self-Reflection
ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အနေနဲ့ အောက်ပါမေးခွန်းတွေကို ပုံမှန်မေးနိုင်ပါတယ်။
Direction
- ကျွန်တော်တို့ ဘယ်ကိုသွားနေတာ ရှင်းလင်းသလား။
- အဖွဲ့ဝင်တွေက ဘာကြောင့် ဒီအလုပ်လုပ်နေရတာလဲ သိသလား။
People
- ကျွန်တော် လူတွေကို တကယ်နားထောင်သလား။
- မတူညီတဲ့အမြင်ကို လက်ခံနိုင်သလား။
- အဖွဲ့ဝင်တွေကို ဖွံ့ဖြိုးဖို့ အခွင့်အရေးပေးသလား။
Decision
- ဆုံးဖြတ်ချက်မချခင် အချက်အလက်နဲ့ သက်ဆိုင်သူတွေရဲ့ အမြင်ကို စဉ်းစားသလား။
- ကိုယ့် Bias တွေ ရှိနေနိုင်တာကို ပြန်ဆန်းစစ်သလား။
Change
- ပြောင်းလဲမှုကို ကြောက်နေတာလား၊ သင်ယူဖို့အခွင့်အရေးအဖြစ် မြင်နေတာလား။
Trust
- ကိုယ်ပြောတာနဲ့ ကိုယ်လုပ်တာ ကိုက်ညီသလား။
- လူတွေ အမှားကို ဖုံးကွယ်မယ့်အစား ကျွန်တော့်ကို ပြောရဲသလား။
Growth
- နောက်ဆုံး ဘယ်အချိန်မှာ အသစ်တစ်ခု သင်ယူခဲ့သလဲ။
- Feedback တောင်းဖူးသလား။
- ကိုယ့်အမှားကို ဝန်ခံဖူးသလား။
၂၇။ Leadership နှင့် Management ကို ရိုးရှင်းစွာ မှတ်မိခြင်း
Leadership နဲ့ Management ကို အောက်ပါပုံစံနဲ့ ရိုးရှင်းစွာ မှတ်မိနိုင်ပါတယ်။
Leadership – Direction + People + Change
ဘယ်ကိုသွားမလဲ၊ လူတွေကို ဘယ်လိုပေါင်းစည်းမလဲ၊ ပြောင်းလဲမှုကို ဘယ်လိုဦးဆောင်မလဲဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။
Management – Plan + Process + Performance
ဘာလုပ်မလဲ၊ ဘယ်လိုစီမံမလဲ၊ အလုပ်ပြီးမြောက်မှုကို ဘယ်လိုစောင့်ကြည့်မလဲဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် ထိရောက်တဲ့ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်မှာ ဒီနှစ်ခုစလုံး လိုပါတယ်။
Leadership without Management ဆိုရင် အမြင်ကောင်းရှိပေမယ့် အကောင်အထည်မဖော်နိုင်တာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
Management without Leadership ဆိုရင် အလုပ်တွေ စနစ်တကျဖြစ်ပေမယ့် ဘယ်ကိုသွားနေတာလဲ မရှင်းလင်းနိုင်ပါဘူး။
Modern Leader ဟာ right direction ကိုရွေးပြီး things right ဖြစ်အောင် စီမံနိုင်သူ ဖြစ်ဖို့ လိုပါတယ်။
၂၈။ အနှစ်ချုပ်
Modern Leadership ဆိုတာ ရာထူး၊ အာဏာနဲ့ အမိန့်ပေးနိုင်မှုအပေါ် အဓိကထားတဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုပုံစံ မဟုတ်တော့ပါဘူး။
ယနေ့ခေတ်ခေါင်းဆောင်မှုဟာ Vision ဖန်တီးခြင်း၊ လူတွေကို ချိတ်ဆက်ခြင်း၊ ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ခြင်း၊ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခြင်း၊ အခြားသူတွေကို စွမ်းအားပေးခြင်း၊ ပြောင်းလဲမှုကို ဦးဆောင်ခြင်းနဲ့ စဉ်ဆက်မပြတ် သင်ယူခြင်း တို့ပေါ် ပိုမိုအခြေခံလာပါတယ်။
Leadership နဲ့ Management ကလည်း တစ်ခုကိုရွေးပြီး တစ်ခုကိုပယ်ရမယ့် အရာတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ Management က အလုပ်တွေကို စနစ်တကျ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်အောင် ကူညီပေးပြီး Leadership က ဘယ်အလုပ်ကို ဘာကြောင့်လုပ်သင့်သလဲဆိုတဲ့ ဦးတည်ချက်နဲ့ လှုံ့ဆော်မှုကို ပေးပါတယ်။
ခေတ်မီခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်မှာ Visionary Thinking, Communication, Emotional Intelligence, Empathy, Decision-Making, Adaptability, Learning Agility, Collaboration, Empowerment, Trust, Integrity, Inclusive Leadership, Conflict Management, Change Leadership, Digital Literacy, Coaching နဲ့ Resilience စတဲ့ အရည်အချင်းတွေ တဖြည်းဖြည်း ဖွံ့ဖြိုးလာဖို့ လိုပါတယ်။
အရေးကြီးဆုံးက ခေါင်းဆောင်မှုဆိုတာ—
“လူတွေကို ကိုယ်လိုချင်တာ လုပ်ခိုင်းနိုင်ခြင်း”
မဟုတ်ဘဲ—
“ဘုံရည်မှန်းချက်တစ်ခုကို လူတွေ ကိုယ်တိုင်နားလည်၊ ယုံကြည်၊ ပါဝင်ပြီး အတူတကွ အောင်မြင်နိုင်အောင် ဦးဆောင်ပေးခြင်း”
ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် Modern Leader တစ်ယောက်အနေနဲ့ နေ့စဉ်မေးသင့်တဲ့ မေးခွန်းက—
“လူတွေကို ကျွန်တော့်နောက်လိုက်လာအောင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ”
ဆိုတာထက်—
“လူတွေအားလုံး အတူတကွ ရှေ့ဆက်နိုင်အောင် ဘယ်လိုပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခု ဖန်တီးပေးနိုင်မလဲ”
ဆိုတဲ့ မေးခွန်း ဖြစ်သင့်ပါတယ်။